Terwijl wereldleiders ruziën over toegang tot zeldzame aardmetalen, laten wetenschappers zien dat deze grondstoffen voor het oprapen liggen: in afval dat we al decennia negeren. (Bron: BBC)
Zeldzame aardmetalen zijn een groep van zeventien elementen. De naam is misleidend: ze zitten overal, van gesteente tot oceaanwater. Maar altijd in zulke lage concentraties dat ze moeilijk te winnen zijn. Dát maakt ze zeldzaam. Ze zitten in alles van windturbines en elektrische auto’s tot smartphones en wapensystemen.
China domineert de markt: zeventig procent van de mijnbouw, negentig procent van de verwerking. Tot nu toe was het goedkoper om erts uit de grond te halen dan metalen uit afval terug te winnen. Maar dat zou kunnen veranderen.
Aan de Universiteit van Wenen laten onderzoekers een schimmel groeien op klei doorspekt met zeldzame aardmetalen. Het mycelium, het netwerk van miljoenen haardunne draden, dringt de klei binnen en neemt de metalen op. Na enkele weken oogsten ze de schimmel, verbranden die tot as, en scheiden daar de metalen uit. ‘Mycomining’ noemen ze het. ‘Je zou daadwerkelijk grondstoffen kunnen herwinnen,’ zegt Bismarck van Universiteit van Wenen.
De as die overblijft na het verbranden van steenkool in energiecentrales is een interessant restproduct. De lichte stoffen verdampen, maar de zeldzame aardmetalen blijven achter en hopen zich op. In de VS liggen miljoenen tonnen van die as in enorme bergen. Waarde: 8,4 miljard dollar, berekende hydroloog Bridget Scanlon.
James Tour van Rice University ontwikkelde een manier om die metalen uit de as te halen. Met een korte, krachtige stroomstoot verhit hij het materiaal tot duizenden graden. De metalen verdampen en worden als gas opgevangen. De apparatuur past op een vrachtwagen.
Bron: BBC
Rode modder, het giftige restproduct van aluminiumproductie, is ook interessant. Een brijige massa die wereldwijd in bassins ligt. Die bevat tien tot twintig keer meer zeldzame aardmetalen dan de aardkorst. Het bedrijf ElementUSA wil ze eruit halen met zuren.
‘Als we met frisse ogen naar afval kijken, zien we een ander beeld van schaarste en overvloed,’ zegt milieuwetenschapper Julie Klinger. Grondstoffen winnen én opruimen tegelijk. Klinger noemt het ‘een soort symbiose’, zoals je een schimmel verandert van plaag in bondgenoot en in symbiose met de boom. Wij kunnen ook een veel positievere relatie aangaan met ons afval.
