Een nieuwe internationale studie toont aan dat permafrost wereldwijd in een ongekend tempo achteruitgaat. Permafrost is een permanent bevroren bodemlaag, maar daarboven bevindt zich de zogenoemde actieve laag, die jaarlijks ontdooit en opnieuw bevriest. Naarmate deze actieve laag dikker wordt, neemt de omvang van de permafrost af.
Onder leiding van professor Dmitry Streletskiy van de George Washington University analyseerden onderzoekers gegevens van 156 meetlocaties in het Noordpoolgebied, Antarctica en berggebieden wereldwijd. De resultaten bevestigen dat aftakeling van permafrost niet langer een lokaal verschijnsel is, maar een wereldwijd patroon vormt.
Tussen 2000 en 2024 nam de dikte van de actieve laag toe op 55% van de meetlocaties in het Noordpoolgebied en op 38% van de locaties in Antarctica. In Europese gebergten en hooggelegen gebieden in Azië werd zelfs op meer dan 90% van de meetpunten een duidelijke verdieping vastgesteld.
Vooral berggebieden blijken kwetsbaar: in sommige gebieden groeide de actieve laag met meer dan 36 centimeter per jaar. In de Zwitserse Alpen werd in Schilthorn in 2022 een recorddiepte van meer dan 13 meter gemeten.
De belangrijkste oorzaak van deze ontwikkeling zijn stijgende zomertemperaturen. Ook meer neerslag draagt bij aan extra ontdooiing, doordat nattere zomers de bodem verder opwarmen. Dit is zorgwekkend omdat permafrost enorme hoeveelheden organische koolstof bevat, ongeveer twee keer zoveel als momenteel in de atmosfeer aanwezig is. Bij ontdooiing kan deze koolstof vrijkomen als broeikasgassen, wat de opwarming van de aarde verder versterkt.
De studie laat ook regionale verschillen zien. Bodems met veel organisch materiaal en ijs blijken beter bestand tegen opwarming, terwijl rotsachtige berggebieden zonder isolerende lagen sneller ontdooien. Daarnaast warmt aaneengesloten permafrost langzamer op dan gebieden waar permafrost slechts verspreid voorkomt. De onderzoekers benadrukken dat meer meetlocaties en langere meetreeksen nodig zijn om toekomstige veranderingen beter te begrijpen.
Toevoeging redactie: Wetenschappers leggen een duidelijk verband tussen rotslawines en het smelten van permafrost in hoge bergketens. Wat de exacte trigger is geweest van de ramp in Nepal wordt nog onderzocht, maar het is duidelijk dat een groot stuk berg, waarop de gletsjer, lag is ingestort.
Mondiaal komen er grote hoeveelheden methaan (en CO2) vrij als permafrost ontdooit. Dat wordt een feedbackloop genoemd, een kettingreactie. Meer smelt = meer uitstoot = meer opwarming = meer smelt, et cetera.
Bronnen:
https://environmentjournal.online/headlines/permafrost-in-rapid-decline-across-the-globe/
https://www.bergsport.nl/nieuws/2023/07/27/smeltende-permafrost-maakt-bergwandelingen-riskanter
