Internationale wetenschappers waarschuwen wederom dat de wereld dichter dan gedacht bij een mogelijk ‘point of no return’ staat. Als bepaalde klimaattipping points worden overschreden, kan een kettingreactie ontstaan die de aarde in een langdurige, veel warmere toestand duwt: een zogenoemde hothouse Earth.
De aarde is inmiddels ongeveer 1,3°C warmer dan in het pre-industriële tijdperk. Die opwarming leidt nu al tot extremere hittegolven, overstromingen en droogtes. Wetenschappers stellen dat bij 3 à 4°C opwarming economie en samenleving ingrijpend ontwricht kunnen raken. Een hothouse-scenario zou nog verder gaan: temperaturen die langdurig boven de huidige worstcasescenario’s blijven en een zeespiegelstijging die kuststeden bedreigt.
De analyse, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift One Earth, bundelt recente inzichten over zogenoemde tipping elements: onderdelen van het klimaatsysteem die bij overschrijding van een drempelwaarde abrupt en onomkeerbaar kunnen veranderen. Het gaat onder meer om:
De ijskappen van Groenland en West-Antarctica
Berggletsjers
Permafrost
Het Amazonewoud
De Atlantische oceaanstroming (AMOC)
Volgens de onderzoekers vertonen Groenland en West-Antarctica al tekenen van destabilisatie. Ook permafrost, gletsjers en het Amazonewoud zouden dicht bij kritieke grenzen kunnen liggen. Wanneer één systeem kantelt, kan dat andere systemen versneld onder druk zetten. Zo kan het verzwakken van de AMOC bijdragen aan droogte in het Amazonegebied, wat extra CO₂-uitstoot veroorzaakt en verdere opwarming versterkt.
De exacte drempels zijn onzeker. Juist die onzekerheid maakt het risico groot. De onderzoekers benadrukken dat huidige klimaatbeloften van landen onvoldoende zijn om deze gevaren met zekerheid te vermijden. Je kan toch beter het zekere voor het onzekere nemen...
Tegelijkertijd wijzen wetenschappers erop dat zelfs zonder een volledig hothouse-scenario een opwarming richting 3°C al “diepgaande risico’s” oplevert voor voedselzekerheid, economie, gezondheid en geopolitieke stabiliteit. De dreiging beperkt zich dus niet tot extreme doemscenario’s.
De discussie over klimaatverandering gaat vaak over doelen in 2030 of 2050. Dit onderzoek legt de nadruk op systeemgrenzen, die eerder en abrupt kunnen worden overschreden. Voor beleidsmakers betekent dat: voorzorg boven uitstel. Voor burgers en bedrijven: versnellen van energiebesparing, hernieuwbare energie en natuurherstel.
Tipping points overschrijden is spelen met vuur.
Bron: The Guardian en het onderzoek
