Met alle klimaatgerelateerde rampen van dit jaar is het makkelijk om de moed op te geven. Toch schrijft George Monbiot in The Guardian dat er vele redenen zijn om niet te wanhopen. Volgens Monbiot is wanhoop een zichzelf vervullende voorspelling, het maakt je machteloos, en het is precies wat bepaalde mensen willen dat je voelt. De belangrijkste reden is echter dat hij vindt dat het irrationeel is. (The Guardian)
Die irrationaliteit zit erin dat we ondanks allerlei geavanceerde voorspellingsinstrumenten niet kunnen voorspellen hoe onze samenleving zich zal ontwikkelen. Soms gebeuren onverwachte dingen met een verbazingwekkende snelheid. Net als het klimaat kent de samenleving kantelpunten, en die kunnen zomaar bereikt worden.
Monbiot geeft als voorbeeld Ierland, waar het ondenkbaar was dat de katholieke kerk ooit haar ijzeren greep zou verliezen. Toch gebeurde dit wel nadat een reeks afschuwelijke schandalen aan het licht kwam. Ook zagen Ieren door reizen en massamedia ook hoe het er in andere landen aan toeging, en de media en internationale fora zorgden ervoor dat de stemmen van moedige activisten gehoord werden. Al snel werden het homohuwelijk en het recht op abortus wettelijk erkend.
Het complexe systeem dat we maatschappij noemen, kent volgens Monbiot twee evenwichtstoestanden: onmogelijk en onvermijdelijk. De verandering die we willen lijkt altijd onmogelijk. Stemrecht voor vrouwen? Je moet wel gek zijn. Burgerrechten? Belachelijk! Maar met aanhoudende druk, een beetje geluk, een verandering in de omstandigheden, gebeurt het onmogelijke. Dan zegt iedereen: ‘Nou, dat was onvermijdelijk, toch?’
Het hoopvolle nieuws dat Monbiot ons wil meegeven is dat hij denkt dat we ook een kantelpunt naderen wat betreft de klimaatcrisis. Hoewel hij zelf ook lang heeft geloofd dat het afschaffen van fossiele brandstoffen onmogelijk is, ziet hij nu berichtgeving dat fossiele brandstoffen ineens veel duurder dan hernieuwbare energiebronnen, en dat groene technologieën enorme werkgelegenheid en inkomsten generen. Plotseling zijn technologische barrières die onoverkomelijk leken, ingestort, en zijn door fossiele brandstoffen gefinancierde politici ouderwets, belachelijk en corrupt.
Helaas weet je nooit wanneer een kantelpunt bereikt gaat worden en zie je pas achteraf dat het zo was. Dit geldt zowel voor het stilvallen van de AMOC als voor een grote maatschappelijke verschuiving. Wel is het belangrijk dat het publiek wordt geïnformeerd door onafhankelijke media die zich laat leiden door feiten in plaats van bedrijfsbelangen. Zowel The Guardian als Het Klimaatjournaal doen hiervoor hun best. Het gaat er nu om dat we de maatschappelijke kantelpunten eerder bereiken dan dat we de ecologische kantelpunten bereiken.
Bron: The Guardian
