In een opinieartikel in de Volkskrant spreekt Ankie van FutureUp zich uit. Terwijl grootmachten wereldwijd strijden om toegang tot grondstoffen, kijkt Nederland grotendeels toe. Dat is opmerkelijk, schrijft Van Wersch, want juist hier ligt een enorme, en grotendeels genegeerde, strategische voorraad: ons eigen afval.
Grondstoffen zijn allang geen neutrale handelswaar meer. Gas, metalen en zeldzame aardmaterialen bepalen machtsverhoudingen, voeden conflicten en geven landen geopolitieke invloed. Rusland gebruikt gas als drukmiddel, China controleert grote delen van de wereldwijde ketens voor kobalt, aluminium en zeldzame aardmetalen, en smeltend poolijs maakt nieuwe grondstoffen bereikbaar in het hoge noorden. In die context is de internationale belangstelling voor gebieden als Groenland geen toeval.
Nederland is hierin extra kwetsbaar. We importeren meer dan 60 procent van onze grondstoffen van buiten de EU, voor metalen zelfs vrijwel alles. Het gemiddelde in de EU is 40%. Tegelijk heeft Nederland geen serieuze grondstoffenstrategie. Sterker nog: juist nu grondstoffen steeds vaker als politiek wapen worden ingezet, wil de regering het budget voor de circulaire economie halveren.
Dat is volgens Van Wersch een fundamentele misvatting. Nederland heeft nauwelijks primaire grondstoffen in de bodem, maar beschikt wel over enorme hoeveelheden restmateriaal. Jaarlijks produceren we tientallen miljarden kilo’s afval. In een wereld van schaarste is dat geen rommel, maar een strategische reserve. Toch verbranden of exporteren we die nog steeds, alsof het waardeloos is.
Er zijn wel degelijk alternatieven. Bedrijven laten zien dat afval kan worden omgezet in nieuwe grondstoffen: van biobased plastics uit huishoudelijk restafval tot staalwinning uit afgedankte schepen en hoogwaardige recycling van materialen voor nieuwe producten. Waar bedrijven investeren in autonomie en minder afhankelijkheid, trekt de overheid zich juist terug.
De geplande bezuinigingen op circulariteit zijn daarmee geen technische begrotingskeuze, maar een politieke. Ze vergroten de afhankelijkheid van buitenlandse grondstoffen en maken Nederland kwetsbaarder in een wereld waarin macht steeds vaker draait om wie toegang heeft tot materiaal.
Wie afval blijft zien als restproduct, verbrandt niet alleen grondstoffen, maar ook strategische autonomie.
Lees de heel column hier.
