De sneeuw en vrieskou maken het zwaar voor de vogels. Een strenge winter kost duizenden vogels per nacht het leven. Kleine vogels verliezen in een koude winternacht tot wel 20 procent van hun lichaamsgewicht. Hun veren isoleren goed, maar alleen zolang het ‘kacheltje’ blijft branden. Dat betekent: continu eten. Bij sneeuw en ijs wordt voedsel echter onbereikbaar, terwijl warm blijven juist extra energie kost. Vetreserves zijn bij kleine soorten beperkt en het daglicht om bij te tanken is kort. Vooral jonge vogels en verzwakte dieren halen het dan niet.
Vogels kunnen de kou tot op zekere hoogte weerstaan. Ze houden lucht vast tussen hun veren, smeren hun veren in met vet uit de stuitklier en beschikken over een slim bloedvatsysteem in hun poten dat bevriezing voorkomt. Sommige soorten, zoals boomklevers en gaaien, leggen voedselvoorraden aan en hebben zelfs een seizoensmatig groter geheugen om die terug te vinden. Toch is dit niet altijd voldoende bij langdurige sneeuw en vorst.
Klimaatverandering speelt hierin een dubbele rol. Strenge winters komen minder vaak voor, maar als ze zich voordoen, zijn veel vogels er minder op voorbereid. Steeds meer soorten blijven door zachte winters in Nederland in plaats van naar het zuiden te trekken, zoals lepelaars en ooievaars. Als er dan toch de sneeuw en vorst toeslaan, hebben ze het extra moeilijk. Bosvogels trekken massaal naar steden, waar het enkele graden warmer is en voedsel makkelijker te vinden is.
Wat kun je doen?
Tijdens sneeuw en vorst helpt bijvoeren écht. Gebruik ongezouten noten, pinda’s, zonnepitten en vet, bied een bakje lauw water aan of schaaf stukjes ijs klein. Zet het uit de buurt van katten. En maak kleine stukjes grond sneeuwvrij waar vogels kunnen scharrelen. Hang voer niet in netjes waarin pootjes kunnen vastzitten. Let op welke vogelbollen je koopt, daar zit vaak gif in, zoals bleek uit onderzoek van Pesticde Action Network Nederland.
Op de lange termijn helpt vooral een tuin met inheemse planten, struiken en schuilplekken, waar bladeren op de grond liggen.
Bronnen:
Trouw
Vogelbescherming
Gif in vogelvoer
