VN: tegengaan klimaatverandering is juridische plicht

Het net sluit zich. Dat is de boodschap die gisteren vanuit New York de wereld inging, toen de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met een overweldigende meerderheid een resolutie aannam die landen verplicht hun klimaatbeloften na te komen.

Met 141 stemmen voor, 8 tegen en 28 onthoudingen bevestigden de meeste landen een conclusie die het Internationaal Gerechtshof vorig jaar al trok: wie zijn klimaatverplichtingen niet nakomt, begaat mogelijk een onrechtmatige daad en kan daarvoor voor de rechter worden gedaagd.

Nederland stemde vóór, net als alle andere EU-landen, het Verenigd Koninkrijk en China. Tégen stemden onder meer de Verenigde Staten, Rusland, Saudi-Arabië, Iran en Israël. India onthield zich.

Vorig jaar oordeelde het Internationaal Gerechtshof, het hoogste rechtscollege van de VN, dat landen verplicht zijn een schone en gezonde leefomgeving te garanderen. Wie dat nalaat, begaat mogelijk een onrechtmatige daad. Dat advies sloeg in als een bom. Maar een advies is geen wet. Kleine eilandstaten in de Stille Oceaan, met Vanuatu voorop, drongen daarom aan op een resolutie die het advies politiek zou bekrachtigen.

Achter de schermen werd hard gelobbyd. Saudi-Arabië schreef samen met Iran, Venezuela en Rusland een brief aan lidstaten waarin zij steun ontraadden, met de waarschuwing dat dit de klimaatonderhandelingen zou ondermijnen. Ook de regering-Trump gold als mogelijke spelbreker.

Toch werd de resolutie aangenomen. En dat voelt als meer dan een procedurele overwinning.

‘Dit is een mijlpaal waarin de internationale politiek andermaal bevestigt dat landen een verantwoordelijkheid hebben om gevaarlijke klimaatverandering te stoppen’, reageert Milieudefensie. ‘Het net sluit zich daarmee ook om de tegenstribbelende grote vervuilende bedrijven, zoals Shell en ING.’

VN-secretaris-generaal Guterres omschreef de uitkomst als ‘een belangrijke bevestiging van het internationaal recht, klimaatrechtvaardigheid, wetenschap en de verantwoordelijkheid van landen om mensen te beschermen tegen de escalerende klimaatcrisis.’

Hulporganisatie Care Nederland waarschuwt dat de stem in New York nu moet worden omgezet in beleid in Den Haag. ‘Nederland doet nog te weinig om de eigen uitstoot snel genoeg terug te dringen’, aldus Care. ‘Nederland moet nu laten zien wat deze stem waard is.’

Wat verandert er?

De resolutie schept geen nieuwe juridische verplichtingen. Die heeft het Internationaal Gerechtshof al vastgesteld. Maar een politieke bekrachtiging door 141 landen geeft die conclusies aanzienlijk meer gewicht: in rechtszalen, in diplomatieke onderhandelingen, en in het debat over wie verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde.

Het net wordt aangetrokken. De vraag is nu hoe strak.

Bron: NOS

Foto: protest in Den Haag A12