Grote vervuilende bedrijven proberen invloed uit te oefenen op de manier waarop wereldwijde CO₂-uitstoot wordt geregistreerd. Jeroen Kraan beschrijft in zijn wekelijkse column voor Nu hoe het voor consumenten vrijwel onmogelijk is om de klimaatimpact van producten goed te vergelijken. Terwijl energieverbruik en autoritten nog te berekenen zijn, ontbreekt transparante informatie over de CO₂-voetafdruk van kleding, elektronica of voedsel. Genoeg redenen om klimaatlabels voor producten te willen. Maar kennelijk ook om het te willen manipuleren.
Het nieuwste initiatief is Carbon Measures, dat belooft CO₂-informatie overzichtelijker te maken, vergelijkbaar met voedingslabels. Opvallend is echter wie erachter zitten: grote uitstoters zoals ExxonMobil, Tata Steel, TotalEnergies en de haven van Rotterdam. De vraag is waarom de internationale standaard voor CO₂-rapportage, Greenhouse Gas Protocol, niet gewoon gevolgd wordt. Dat protocol verplicht bedrijven niet alleen hun eigen uitstoot te rapporteren, maar ook die van hun hele keten: van grondstoffenwinning tot gebruik door de consument. En daar komt de aap uit de mouw. Dat willen de fossiele reuzen niet.
Critici vrezen terecht dat Carbon Measures juist deze ketenverantwoordelijkheid wil opknippen. In zo’n systeem zou een oliebedrijf niet langer verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van brandstoffen die consumenten verbranden, maar alleen voor de winning ervan. Hoewel Carbon Measures stelt slechts een aanvulling te willen zijn, wijzen experts erop dat het initiatief voortkomt uit voorstellen die expliciet een alternatief voor het bestaande protocol bepleiten. Zij waarschuwen dat versnippering van standaarden de overgang naar netto-nul kan vertragen en bedrijven ruimte kan geven om verantwoordelijkheid af te schuiven. Bekende tactieken van vervuilers die graag onduidelijkheid scheppen.
Tegelijkertijd is een alternatief al in ontwikkeling zonder inmenging van grote vervuilers. Supermarkten experimenteren met CO₂-labels en de EU voert vanaf 2027 een digitaal productpaspoort in, waarin waarschijnlijk ook klimaatinformatie wordt opgenomen. De vraag is wie de spelregels mag bepalen. Transparantie over CO₂-uitstoot is cruciaal, maar alleen als dat leidt tot gedeelde verantwoordelijkheid in de hele keten. Beleidsmakers en consumenten doen er goed aan kritisch te blijven op nieuwe standaarden die vooral gunstig lijken voor grote uitstoters, en bestaande, robuuste systemen te versterken in plaats van te ondermijnen. Want wanneer de slager zijn eigen vleeswaren gaat keuren, weet je zeker dat daar weinig goeds van gaat komen.
