Meer dan 40 procent van Spanje is kwetsbaar voor verwoestijning. Dat staat in de nieuwe Atlas de la Desertificación de España. Het eerste nationale overzicht laat zien hoe snel bodem verarmt en grondwater zakt. Landbouw en bevolkingsgroei drukken hard op de watervoorraden.
Onderzoekers willen af van het beeld van zandduinen en kamelen. ‘Een woestijn ontwikkelt zich over eeuwen. Daar valt vrijwel geen regen’ zegt onderzoeker Valderrama. In Spanje gaat het om versnelde achteruitgang door menselijk handelen. Water wordt opgepompt, bodems raken uitgeput, ecosystemen verliezen veerkracht.
Het gaat om 206 duizend vierkante kilometer, groter dan Griekenland. In Murcia, Almería en Albacete ligt tussen de 84 en 91 procent van het gebied in de gevarenzone.
De atlas toont precies hoeveel water Spanje verbruikt en hoe snel grondwaterreserves dalen. Irrigatie in de landbouw vergroot de druk. De vraag stijgt sneller dan ondergrondse waterlagen worden aangevuld. Sommige gebieden zijn vrijwel leeg gepompt. Water is vervuild of verzilt. Herstel duurt tientallen jaren.
Droogte houdt langer aan. Regen valt in korte, hevige buien die nauwelijks doordringen. Water stroomt weg over uitgedroogd land. Tegelijk groeit het watergebruik. Dorpen en steden breiden uit in kwetsbare gebieden.
Verwoestijning raakt landbouw, drinkwater en leefbaarheid. Instabiele bodem neemt minder regenwater op. Erosie neemt toe, overstromingen worden extremer. Traditionele landbouwgebieden dreigen onbruikbaar te worden.
Afwachten is geen optie meer. De atlas benoemt concrete stappen: water, bodem en bos in één plan aanpakken. Meer hergebruik van gezuiverd afvalwater. Ontzilting van zeewater om grondwater te sparen. Stop op nieuwe irrigatie in droge gebieden. Geen nieuwe woonwijken waar de natuur al verzwakt is.
De data tonen de omvang met ongekende precisie. Zonder verandering in watergebruik en bodemherstel verandert Spanje in een landschap dat steeds moeilijker te bewonen is. Een land dat verarmt, verdroogt en verzandt.
Bron: In Spanje
