Straatbomen hebben het moeilijk in Nederland. Ze worden omsloten door asfalt, verdrukt door geparkeerde auto’s en ondergronds worstelen ze met kabels en leidingen. Toch zijn bomen wel ontzettend belangrijk.
Tijdens de Groningse Boomverzorgingsdag van IPC Groene Ruimte presenteerde spreker Ronny Sprong daarom een bijzonder voorstel: misschien moeten we gaan denken over een systeem dat de natuurlijke habitat van bomen benadert, namelijk het bos.
Straatbomen werden sinds de zeventiende eeuw geplant volgens de barokke ontwerp-principes met lange zichtlijnen, symmetrie en geometrische ordening. Ook nu worden bomen nog vaak vooral benaderd als ruimtelijk element, terwijl we ook willen dat ze voor verkoeling en vergroting van de biodiversiteit zorgen. De gemiddelde levensverwachting van een straatboom, 25 tot 30 jaar, is hier echter veel te kort voor. Pas na decennia van vrije ruimte om te groeien kan een boom deze functies bieden.
Om bomen gezond te laten groeien hebben ze zowel boven- als ondergronds ruimte nodig. Veel bomen groeien nu tussen kabels, leidingen, funderingen en andere infrastructuur waardoor de ruimte voor hun wortels beperkt is. Door bomen samen in een straatbos te planten, krijgen ze meer ruimte.
Zo’n straatbos kan verschillende vormen aannemen: smalle lijnvormige structuren, zoals houtwallen en singels, brede groene corridors waarin bomen, struiken en kruiden samen functioneren, en grotere groene vlakken. Hiermee kunnen meerdere vegetatielagen worden aangebracht die elkaar versterken. Denk aan bomen, struiken, klimplanten, kruiden en andere vormen van onderbegroeiing. Doordat er meer bladoppervlak is, ontstaat er meer verkoeling en meer opvang van regenwater. De struiken en kruiden bieden leefgebied aan insecten, vogels en kleine zoogdieren. Tegelijkertijd ontstaat er meer ruimte voor natuurlijke processen, zoals de aanwezigheid van natuurlijke vijanden van plaagsoorten, zoals de eikenprocessierups.
Een straatbos levert daarmee een stapeling van functies, wat belangrijk is vanwege de beperkte ruimte in Nederland. In Amsterdam en Utrecht worden van oudsher autogedomineerde straten al steeds vaker getransformeerd tot groenere en gezondere leefomgevingen. Toch is ook de ondergrondse situatie lastig doordat er kabels, leidingen, funderingen, riolering en ondergrondse parkeervoorzieningen nodig zijn. Juist daarom is het van belang om anders te gaan kijken naar de straatboom. Alleen meer bomen planten is niet genoeg, we moeten gaan systeemdenken. Een nieuwe term is misschien wel geboren: ‘straatsbosbeheer’.
Bron: Nature Today
