Uit een artikel in NRC blijkt dat grote Amerikaanse techbedrijven zoals Google en Microsoft hun daadwerkelijke energie- en waterverbruik van Nederlandse hyperscale-datacenters niet openbaar maken. Dat gebeurt ondanks Europese regels die juist transparantie moeten afdwingen om grip te krijgen op het snel groeiende stroomverbruik van datacenters, mede door AI.
Sinds 2024 zijn grote bedrijven verplicht hun energie- en waterverbruik te rapporteren onder de Europese energie-efficiëntierichtlijn (EED). In Nederland loopt die rapportage via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. In de praktijk blijken juist de grootste datacenters essentiële gegevens leeg te laten of helemaal niet aan te leveren. De RVO erkent dat dit gebeurt en stelt geen juridische middelen te hebben om bedrijven te dwingen volledige cijfers te overleggen.
Dat gebrek aan openheid is problematisch, omdat datacenters een steeds groter beslag leggen op het Nederlandse elektriciteitsnet. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek verbruikten datacenters in 2024 ruim 5.000 gigawattuur, goed voor 4,5% van het totale stroomverbruik – vergelijkbaar met 2 miljoen huishoudens. Netbeheerders verwachten dat dit aandeel binnen vijf jaar kan oplopen tot 15%, terwijl het net nu al overbelast is en nieuwe woningen en bedrijven niet kunnen worden aangesloten.
Onderzoekers en maatschappelijke organisaties stellen dat het ontbreken van data effectief beleid onmogelijk maakt. Vooral Amerikaanse bedrijven beroepen zich op ‘bedrijfsvertrouwelijkheid’, een uitleg die volgens critici te ruim wordt geaccepteerd door overheden. Wetenschappers signaleren een gebrek aan politieke wil om transparantie af te dwingen, terwijl lokale bestuurders wel besluiten moeten nemen over uitbreidingen van datacenters en nieuwe hoogspanningslijnen.
Het gevolg: cruciale keuzes over waar schaarse stroom voor wordt ingezet – AI, cloudopslag, cryptomining of publieke voorzieningen zoals woningen en scholen – worden nauwelijks publiek besproken. Zonder inzicht in het werkelijke energiegebruik blijft sturen op een rechtvaardige en toekomstbestendige verdeling van elektriciteit uiterst moeilijk.
Het is tijd dat de politiek op alle niveaus, lokaal, landelijk en EU, handelt en blootlegt wat de feiten zijn. Daar hebben burgers recht op. Energie is schaars en we zullen er zorvuldig mee moeten omgaan, zeker als we van fossiele brandstoffen af willen.
Bron: NRC
