Maar liefst vier keer eerder schreven we bij het Klimaatjournaal al over onderzoek naar het mogelijke stilvallen van de golfstroom, ook bekend als de AMOC (Atlantic Meridional Overturning Circulation). Uit een nieuw gepubliceerde studie van Nederlandse klimaatwetenschappers blijkt nu dat de stilvalling niet afhangt van welke temperatuur er bereikt wordt, maar van hoe snel de opwarming gaat.
Vorig jaar berekenden dezelfde wetenschappers dat de golfstroom mogelijk al bij 2,5 graden opwarming zou kunnen stilvallen, in plaats van de eerder gedachte 4 graden. Hiermee zou dit decennia eerder gebeuren dan gedacht, namelijk al rond 2060, in plaats van op z'n vroegst in 2100. Uit de nieuwe studie blijkt nog steeds dat het stilvallen al kan beginnen bij 2,5 graden opwarming, maar dat heeft niet per se te maken met die temperatuur. Onderzoeker René van Westen zegt: ‘De instorting gebeurt eerder door de snelheid van de opwarming dan door het bereiken van een specifieke temperatuur.’
De golfstroom vervoert water uit de oceanen de hele wereld over. Warm oceaanwater stroomt richting het Noordpoolgebied in de Atlantische Oceaan waar het water weer afkoelt, naar beneden zakt en terugstroomt naar het zuiden. Hierdoor hebben we in Nederland milde winters. Als de golfstroom vertraagt, of zelfs helemaal stil komt te liggen, blijft het warme water in de tropen hangen. Hierdoor wordt het in Nederland kouder en droger, met een hogere zeespiegelstijging en meer stormvloeden terwijl in de tropen neerslaggebieden verschuiven: het wordt droog waar het nu nat is, en andersom.
Eerder zijn er al aanwijzingen gevonden dat de golfstroom vertraagt, maar volgens Van Westen laat het nieuwe onderzoek zien dat snellere actie nodig is om verdere vertraging, of het compleet stilvallen ervan, tegen te houden. Technologische innovaties, zoals het verwijderen van CO2 uit de lucht, kunnen mogelijk in de toekomst helpen om de atmosfeer af te koelen, maar voor de golfstroom kan het dan al te laat zijn. ‘Door de sterke opwarming die nu plaatsvindt, kan de AMOC al volledig stilvallen.’
Oceanograaf Femke de Jong, verbonden aan het NIOZ, zegt dan ook: ‘We moeten nog voorzichtiger zijn dan we dachten. Je kunt niet zeggen dat je onder een bepaalde temperatuur geen risico hebt op het stilvallen van de AMOC.’ Als dit gebeurt, lijden we nog honderden jaren onder de gevolgen: ‘De temperatuur in de atmosfeer naar beneden brengen is makkelijker dan de circulatie van miljoenen tonnen water weer op gang krijgen.’ Hoewel ze pleit voor meer onderzoek en beleidsmakers op het hard drukt om zich voor te bereiden op de gevolgen van ingrijpende veranderingen aan het klimaat, benadrukt ze: ‘[…] voorkomen dat het zover komt, is de beste en goedkoopste oplossing.’
Bron: NOS
