Het tweede pensioenfonds van Nederland, Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW), haalt bijna vijftien miljard euro weg bij BlackRock. Daarmee krijgt de grootste vermogensbeheerder ter wereld een gevoelige tik. De stap markeert een breuk tussen Europese pensioenfondsen en Amerikaanse beheerders, die steeds terughoudender opereren op het gebied van duurzaamheid.
PFZW heeft zijn aandelenportefeuille de afgelopen twee jaar radicaal omgegooid. Waar het fonds eerder via passieve indexmandaten bij BlackRock investeerde in circa 4.500 bedrijven, blijft er nu een geconcentreerde portefeuille over van ongeveer 750 ondernemingen. Bestuurslid Peter Ferket licht toe: ‘We willen meer grip op de beleggingskansen, risico’s en duurzaamheidskenmerken, en meer kennis van de bedrijven waarin we beleggen. Dat kunnen we dan ook beter uitleggen aan onze deelnemers.’
In die nieuwe strategie past BlackRock niet langer. BlackRock was volgens PFZW te terughoudend bij het ondersteunen van duurzaamheid-gerelateerde aandeelhoudersresoluties en te traag in het verleggen van kapitaalstromen weg van fossiel.
Actiegroepen als Fossielvrij Nederland claimen de stap als overwinning. Onder de noemer Break with BlackRock riepen zij pensioenfondsen al langer op om te breken met de Amerikaanse reus, die nog altijd miljarden in olie en gas belegt en de grootste investeerders in de klimaatcrisis ter wereld is. Campagneleider Hiske Arts reageerde: ‘Fantastisch dat PFZW vervuilende vermogensbeheerders als BlackRock de deur wijst. Dit is de enige logische beslissing voor een pensioenfonds dat deelnemers een oude dag in een leefbare wereld wil aanbieden.’
De onderliggende logica is echter vooral zakelijk, niet activistisch. Klimaatverandering tast de financiële basis van pensioenen direct aan. Vastgoed dat door overstromingen onverzekerbaar blijkt, transport dat stilvalt door opdrogende rivieren, of mislukte oogsten die waardeketens verstoren – het zijn risico’s die zich kunnen vertalen in vermogensverlies. PFZW kiest daarom voor een strategie waarin rendement, risico en duurzaamheid gelijkwaardig worden gewogen. Bedrijven die onvoldoende verduurzamen verdwijnen uit de portefeuille; ondernemingen met een verbeterpotentieel blijven, zodat druk kan worden opgebouwd om hun koers te veranderen.
De stap van PFZW illustreert de groeiende tussen Europese beleggers en Wallstreet. Waar Europese fondsen ESG-principes stevig omarmen, deinzen Amerikaanse beheerders terug onder politieke druk. In de VS is ESG door Republikeinen weggezet als woke, waardoor vermogensbeheerders zich openlijk distantiëren van net-zero allianties.
De vraag is nu: volgt ABP? Met bijna 500 miljard euro onder beheer is het grootste pensioenfonds van Nederland de sleutelspeler. Als ook ABP Amerikaanse beheerders laat vallen, verliest Wall Street miljarden én kan een Europees front ontstaan dat de mondiale vermogensindustrie kan dwingen om hun stemgedrag en investeringsbeleid sneller in lijn te brengen met klimaatdoelen.
