De meeste kranten duiken meteen op het perspectief van de boeren die geraakt worden door de plannen van het kabinet om de stikstofcrisis op te lossen. Alsof het niet van mijlenver duidelijk was dat er iets moest en zou gaan gebeuren. De tribunes in Den-Haag vulden zich gisteren met boze boeren en het extreemrechts front maakte er weer een meesterlijk spektakel van. Zonder boeren geen voeding. Met de natuur gaat alles prima. Terwijl we allemaal weten dat het merendeel van het voedsel geëxporteerd wordt, nadat we eerst meer calorieën en eiwitten importeren voor veevoer. Maar bovenal dat de biodiversiteit er dramatisch voorstaat. Zonder bijen geen voeding. Dat wordt bewust weggelaten. Past niet in het model van verontwaardiging.
De Correspondent laat in hun analyse zien dat de plannen waarschijnlijk het doel voorbij schieten en er voor zal zorgen dat Nederland tegen nog meer stukken grasfalt gaat zitten aankijken. Want wat proberen we nu eigenlijk te bereiken met deze plannen? Het plan richt zich vooral op de stikstofneerslag in en rond de beschermde Natura 2000-gebieden. Deze moet met 65 tot 85 procent verminderen zodat er weer gebouwd kan worden en natuurherstel kan plaatsvinden. Hiervoor is 20 miljard euro gereserveerd, waarvan 9 miljard specifiek voor deze zones die slechts 7% van het landbouwareaal betreffen.
Buiten deze zones geldt een algemene doelstelling van 42 tot 46 procent minder stikstofuitstoot in 2035 voor de hele veehouderij. Hoe deze er moeten komen en wat dat in de praktijk betekent is onduidelijk. Wel duidelijk is dat er nauwelijks geld is voor de transitie naar biologische landbouw, daar is slechtst 43 miljoen euro voor gereserveerd voor de 93% landbouwgrond.
Het risico is daardoor dat kleine, natuurvriendelijke bedrijven verdwijnen en grote bedrijven met veel grond en dure machines dominanter worden. Die gaan meestal voor de technofix. Dit kan leiden tot een platteland dat nog kaler en monotoner wordt, met minder boeren en minder natuur buiten de beschermde gebieden. De oplossing voor de stikstofcrisis dreigt dus de scheiding tussen natuur en landbouw te versterken. Terwijl bekend is dat de natuurinclusieve landbouw wel voor de broodnodige biodiversiteit kan zorgen. Een gemiste kans dus.
Zo lang als de regering niet doorpakt op een toekomstvisie voor voedselproductie in Nederland, blijft dit aanmodderen. Het is prijzenswaardig dat ze een eerste stap durven zetten op dit door de BBB gepolitiseerde onderwerp. Maar zal Nederland waarschijnlijk niet 'van het slot' halen. Daar is een duurzame landbouw transitie voor nodig. Oftewel, minder vlees, meer plantaardig en lokaal eten en zonder ziekteverwekkend gif. Zodat onze leefomgeving, en daarmee wijzelf, weer kan bloeien. En bovenal de boer zelf. Want die is nu al decennia gevangen in schaal en overgeleverd aan zwalkend beleid.
Bronnen:
Het perspectief van de Correspondent: https://decorrespondent.nl/17094/de-nieuwe-stikstofplannen-zijn-levensgevaarlijk-voor-natuur-buiten-de-beschermde-gebieden/b28ed85b-269b-0c9b-3de9-80fad403973d
Bromet kop van jut in debat: https://www.volkskrant.nl/politiek/pro-kamerlid-laura-bromet-wordt-kop-van-jut-in-verhit-stikstofdebat~bca39079/?
Perspectief van de boeren: https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2026/stikstofplannen-in-kaart~v3098783/
