'Ik wil leven in een wereld waarin de strijd tegen klimaatverandering eindelijk prioriteit wordt'. Zo luidt de kop boven een opinieartikel van klimaatonderzoeker Pieter Pauw in NRC. Hij las deze zomer Het stenen vlot van Nobelprijswinnaar José Saramago en kwam tot de conclusie dat hij niet in een boek van Saramago wil leven. Toch doen de politieke reacties op de hitte en droogte hem griezelig veel denken aan wat de Portugese schrijver beschrijft. Een aantal fragmenten:
'Het boek, dat in 1986 uitkwam, begint met een ongrijpbare gebeurtenis: het Iberisch schiereiland breekt los van Frankrijk en beweegt richting de Atlantische Oceaan. Saramago verkent vervolgens de reacties van overheden, mensen en de maatschappij als geheel.'
'De leiders van Spanje en Portugal proberen het hoofd te bieden aan een situatie die hun begrip te boven gaat. Ze sussen de bevolking en voeren bureaucratische en diplomatische discussies. Eerst over hoe de scheur zich verhoudt tot de grens. En later, als het schiereiland – want zo blijft men het consequent noemen – eenmaal flink op drift is, of het nu bij de Verenigde Staten of Europa hoort.'
'Echte leiders staan op bij een crisis. Dat zegt wel iets over onze leiders en hun oorverdovende stilte als reactie op de confronterende werkelijkheid van klimaatverandering. Zeker 14.000 hittedoden, alleen al in Duitsland? Bondskanselier Friedrich Merz verwijst naar het ‘weer’. De Britse premier Andy Burnham begint als nieuwe leider midden in deze klimaatcrisis, maar rept er met geen woord over in zijn eerste speech en interview, terwijl de ambulances in Londen het tijdens de hittegolf in juni drukker dan tijdens het hoogtepunt van de coronacrisis. De laagste waterstanden ooit in de Rijn? Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) zegt: 'ook wij kunnen er niets aan doen dat het niet regent'. De grootste bosbranden ooit in Europa? De voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen is trots op de solidariteit bij de brandbestrijding, maar verzwijgt de oorzaak van de branden, die minstens 15,6 miljard euro aan schade hebben aangericht.'
'Samarago was een fantastische schrijver, maar ik wil niet in een boek van Saramago leven. Ik wil een begrijpelijker wereld, waar rationele mensen, aangemoedigd door emoties, de strijd tegen klimaatverandering nu eindelijk een prioriteit maken. Waar iedereen bedenkt wat hij of zij zelf kan doen tegen klimaatverandering: als consument, kiezer, werknemer, buurtbewoner. Waar we samen leiders in het bedrijfsleven en de politiek ter verantwoording roepen. Waar politici het ijzer smeden als het heet is, en het versterkte klimaatbewustzijn van mensen gebruiken om uit te leggen waarom we klimaatbeleid voeren, en waarom dit in de aankomende jaren nog véél ambitieuzer gaat worden.
