200 gram granen en rijst, 500 gram groenten en fruit en 125 gram noten en peulen per dag. Om de wereld en onszelf gezond te houden, zouden we per dag niet meer dan dat moeten eten. Vlees hebben we eigenlijk nauwelijks nodig: 40 gram is meer dan voldoende. Dat becijfert de internationale onderzoeksgroep EAT-Lancet, die uitrekende hoe ons dieet er in 2050 uit zou moeten zien om iedereen te voeden zonder het klimaat uit te putten.
Het contrast met de huidige situatie is groot. Wereldwijd eten miljoenen mensen te veel of juist te weinig, vaak ook van slechte kwaliteit. Volgens het rapport vormt een ongezond voedingspatroon inmiddels een groter risico voor de volksgezondheid dan alcohol, drugs én onveilige seks bij elkaar. Zouden mensen zich wél aan de richtlijnen houden, dan zouden jaarlijks elf miljoen sterfgevallen kunnen worden voorkomen.
Ongeveer dertig procent van alle broeikasuitstoot komt voort uit de productie en het transport van voedsel. Om de klimaatdoelen van Parijs te halen zijn radicaal andere eetgewoonten nodig . Het Planetary Health Diet, zoals de onderzoekers het noemen, laat zien dat 9,6 miljard mensen in 2050 gezond en duurzaam te eten kunnen krijgen, terwijl de uitstoot met de helft omlaag zou gaan.
Voor Nederland betekent dit een stevige aanpassing. We eten gemiddeld 480 gram rood vlees per week, terwijl EAT-Lancet slechts honderd gram adviseert. ‘Voor Nederlanders betekent dit dat we veel minder zuivel en vlees moeten eten en veel meer groenten, fruit, granen, noten en peulvruchten’, zegt hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell (VU Amsterdam). Maar, waarschuwt hij, wie vlees vervangt moet dat doen met de juiste producten: ‘Dus niet alleen maar witte rijst, maar veel linzen en een variatie aan groenten.’
Hoogleraar milieusysteemanalyse Hannah van Zanten (Universiteit Wageningen) benadrukt dat voedsel meer is dan een individuele keuze voor een kroket of een boterham met hummus. Een transitie naar duurzamer eten raakt daarom niet alleen gezondheid en milieu, maar ook de verdeling van kosten en kansen tussen verschillende groepen mensen. ‘Willen we het voor onze kleinkinderen economisch haalbaar houden, dan is het belangrijk dat we nu meer gaan betalen’, zegt ze. Gezond en duurzaam voedsel vergt immers investeringen in landbouw en in het betaalbaar maken van producten.
Kritiek dat zo’n dieet onbetaalbaar zou zijn, noemt Seidell niet terecht. ‘Peulvruchten en groenten kunnen vlees prima vervangen en zijn betaalbaar.’ Maar om het Planetary Health Diet breed ingang te doen vinden, is gericht voedselbeleid van overheden onmisbaar. Van Zanten vat het samen: ‘We zitten vast in een systeem en dat maakt het zo moeilijk om te veranderen. Maar ons onderzoek laat zien dat we binnen de grenzen van de planeet alle mensen goed kunnen voeden.’
Bron: Volkskrant en het rapport van the Lancet
