Een eerlijke prijs voor vervuiling kan de oververhitte aarde eindelijk verlichting geven. Een heffing op overwinsten van hashtag#oliebedrijven, gecombineerd met het schrappen van subsidies, zou geld vrijmaken voor de overstap naar schone energie. Dat is het handelingsperspectief dat klimaatwetenschappers en economen steeds vaker naar voren schuiven, nu blijkt dat juist de grootste vervuilers garen spinnen bij de hitte die zij zelf aanwakkeren.
Terwijl hashtag#hittegolven records breken en ziekenhuizen vollopen met patiënten met hitteberoerte, draaien Shell, ExxonMobil, Chevron en zeven andere beursgenoteerde oliebedrijven hun productie juist op. Onderzoek van het TPI Global Climate Transition Centre aan de London School of Economics laat zien dat deze bedrijven hun olie en gasproductie tussen 2024 en 2030 gemiddeld met veertien procent willen laten groeien.
Dat staat haaks op wat nodig is. Het Internationaal Energie Agentschap waarschuwt al jaren dat er geen ruimte is voor nieuwe olie en gasprojecten als de wereld de opwarming onder de twee graden wil houden. Zelfs het voorzichtige basisscenario van dat agentschap, met een groei van zes procent, leidt al tot een verwoestende temperatuurstijging van bijna drie graden aan het einde van deze eeuw.
Het verbranden van fossiele brandstoffen is de kern van het probleem. Niet de symptomen, niet de bijverschijnselen, maar de oorzaak zelf. Zolang olie en gas uit de grond blijven komen, blijft de aarde als een pan op een te hoog vuur, ook al draaien we zelf voortdurend aan de knoppen.
Zes jaar geleden leek het tij nog te keren. Klimaatspijbelaars trokken de straat op en oliebazen noemden de protesten hun grootste bedreiging ooit. Ook binnen de sector klonken beloftes. BP kondigde aan de olie en gasproductie fors terug te schroeven en veel meer te investeren in duurzame energie. Toenmalig topman Bernard Looney beloofde dat BP zou uitgroeien tot ‘a force for good as well as a provider of competitive returns’.
Die belofte bleek van korte adem. Looney vertrok in 2023, in hetzelfde jaar waarin BP zijn ambitie al halveerde. Twee jaar later schrapte het bedrijf drie miljard dollar aan investeringen in duurzame energie en verhoogde het de uitgaven aan olie en gas juist. Terwijl de wereld naar adem hapte, verdubbelden de winsten van BP het afgelopen kwartaal.
De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij oliebedrijven. Overheden die subsidies in stand houden en beleggers die aandringen op steeds hogere winsten, houden het systeem overeind. Een heffing op overwinsten en het schrappen van subsidies zouden die prikkels kunnen ombuigen. De vraag is niet of de politiek de moed kan vinden voor een koelere toekomst, maar of burgers voldoende druk blijven zetten om die koers ook echt te laten veranderen.
