Een brede coalitie van achttien EU-lidstaten roept de Europese Commissie op om de implementatie van de Europese ontbossingsverordening (EUDR) verder uit te stellen en te ‘vereenvoudigen’. In een brief, ingezien door Reuters, uiten de landbouwministers hun zorgen over de gevolgen van de regels voor importeurs, exporteurs en producenten.
De EUDR vormt een belangrijk instrument in het klimaat- en biodiversiteitsbeleid van de EU. De wet moet de Europese impact op wereldwijde ontbossing terugdringen door strengere eisen te stellen aan de import en export van risicovolle grondstoffen. Vanaf eind 2025 – of medio 2026 voor kleinere bedrijven – mogen producten zoals cacao, koffie, palmolie, soja, rubber en hout alleen nog de EU in of uit als kan worden aangetoond dat ze ontbossingsvrij zijn geproduceerd.
Een belangrijk onderdeel van de wet is het zogeheten ‘country benchmarking system’, dat landen indeelt als laag-, standaard- of hoogrisico. Deze risicocategorie bepaalt hoeveel controle en due diligence vereist is van bedrijven én hoeveel toezicht lidstaten moeten houden op de naleving.
Hoewel de Europese Commissie het invoeringstraject al met een jaar heeft uitgesteld en de rapportage-eisen heeft versoepeld, willen de ondertekenaars de wet nu nog verder uitkleden. Volgens hen zijn de verplichtingen nog altijd buitenproportioneel, vooral voor landen waar landbouwuitbreiding nauwelijks ten koste gaat van bos. ‘Overmatige en overbodige due diligence-verplichtingen zouden geschrapt moeten worden voor landen met een laag ontbossingsrisico’, aldus de brief. Ook vrezen zij dat Europese producenten hun activiteiten naar het buitenland zullen verplaatsen om de extra nalevingskosten te vermijden.
De oproep past in een bredere politieke beweging waarin groene wetgeving onder druk staat, mede door de opmars van landbouwpartijen en centrumrechtse partijen. Sindsdien groeit de roep om versoepeling van milieuregels die door de vorige Commissie-Von der Leyen zijn ingevoerd.
De Europese Commissie heeft nog niet inhoudelijk gereageerd op de brief. Een woordvoerder verklaarde dat het document ‘nog niet was gelokaliseerd’. Verder uitstel biedt bedrijven mogelijk kortetermijnvoordeel in de vorm van lagere kosten, maar brengt een hoge ecologische prijs met zich mee. Klimaatverandering en biodiversiteitsverlies laten zich niet stilzetten: elke vertraging geeft in de praktijk langer ruimte aan ontbossing, en vergroot de schade die niet meer te herstellen valt.
Met de EUDR neemt de Europese Unie internationaal een voortrekkersrol. Geen enkele andere grote economie koppelt handelsbeleid zo direct aan de bescherming van bossen. Die positie wordt nu ondermijnd — juist op een moment waarop wereldwijde ontbossing versnelt.
