Nederland heeft in 2023 bijna 41 miljard euro geïnvesteerd in het beperken van de gevolgen klimaatverandering, wat bijna een verdubbeling is ten opzichte van 2019. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Investeringen gericht op klimaatadaptatie of het herstellen van klimaatschade zijn niet in de cijfers meegenomen.
De klimaatgerelateerde investeringen zijn verdeeld over vijf thema’s: hernieuwbare energie, energienetwerken, energie-efficiëntie, CO₂-efficiënte mobiliteit en overige klimaatmitigatie. Binnen elk thema zijn de investeringen toegenomen, met de grootste stijgingen in energienetwerken en CO₂-efficiënte mobiliteit.
Als specifiek wordt gekeken naar energienetwerken, blijkt dat de meeste investeringen worden gedaan in het elektriciteitsnetwerk. Investeringen in het warmtenetwerk en waterstofnetwerk zijn relatief beperkt, aangezien deze netwerken nog in een vroeg stadium van ontwikkeling verkeren. Investeringen in het elektriciteitsnet zijn hard nodig, aangezien dit netwerk steeds meer onder druk komt te staan.
Netbeheerders hebben met name in de zomer veel moeite om het grote aanbod van zonne-energie te verwerken. Dit probleem kan relatief eenvoudig worden opgelost, bijvoorbeeld door tijdelijk zonnepanelen uit te schakelen. In de winter speelt de hoge vraag naar elektriciteit de netbeheerders juist parten. Hoewel mensen aangemoedigd kunnen worden om de piekvraag op het elektriciteitsnet te vermijden, kan het alsnog nodig zijn om tijdelijk elektriciteit af te schakelen om overbelasting van verdeelstations te voorkomen. Dit betekent dat huishoudens en bedrijven mogelijk korte tijd zonder stroom zitten. Hoewel de netbeheerders deze kans klein achten, lijken ze de geesten hier wel langzaam voor rijp te willen maken.
Volgens Jeike Wallinga, lector energietransitie aan de Hogeschool Windesheim, piept en kraakt het stroomnet doordat huishoudens en bedrijven flink aan het elektrificeren zijn. Dit blijkt ook uit de cijfers van het CBS: in 2023 werd 18 miljard euro geïnvesteerd in CO₂-efficiënte mobiliteit, waarvan 12,2 miljard euro in elektrische en hybride personenauto’s. Deze sector vormt met 44 procent het grootste deel van de klimaatgerelateerde investeringen.
De aanzienlijke toename van klimaatgerelateerde investeringen in Nederland is bemoedigend. Toch blijven deze investeringen onvoldoende om de klimaatdoelen van Parijs te behalen. Hoewel de meeste investeringen door private partijen worden gedaan, is het aan de overheid om de juiste randvoorwaarden te creëren. Dit vereist een combinatie van het beprijzen van uitstoot, financiële ondersteuning voor innovatieve oplossingen die nog niet concurreren met fossiele alternatieven, en overheidsregie om vraag en aanbod effectief af te stemmen bij de planning, financiering en aanleg van de benodigde infrastructuur.
