Nederland onvoldoende voorbereid op klimaatgevolgen

Nederland weet wat er aankomt. Toch is het land onvoldoende voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering. Dat concluderen onderzoekers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een nieuw rapport. De boodschap is urgent.

Het klimaat verandert sneller dan ons aanpassingsvermogen. Sinds 1901 is de gemiddelde temperatuur in Nederland met 2,5 graad gestegen. Het wordt warmer, droger en natter tegelijk. Extreme hitte wisselt af met zware regenbuien. Nederland is een land dat langzaam van kleur verschiet, zoals een aquarel waarop iemand per ongeluk water morst.

Jaarlijks overlijden nu al duizenden mensen vroegtijdig door extreme hitte. Tegen 2050 lopen naar schatting 425.000 woningen funderingsschade op door droogte, met een kostenplaatje van 60 miljard euro. Arbeidsproductiviteit en natuurkwaliteit dalen. Stroomuitval, mislukte oogsten en het verdwijnen van cultureel erfgoed horen bij de verwachte schade.

Het PBL beschrijft twee richtingen. De eerste is ‘intensiveren’: technische oplossingen zoals airconditioning en druppelirrigatie voor de landbouw. De tweede richting is ‘transformeren’. Daarbij past Nederland zich op een meer natuurlijke manier aan. Overstromingsvlaktes worden aangelegd. Steden krijgen meer bomen en parken. Boeren schakelen over op gewassen die bestand zijn tegen verzilting. De onderzoekers bepleiten een mix van beide. Opvallend is dat Nederlanders meer voelen voor transformeren dan voor de puur technische aanpak.

Klimaatadaptief bouwen moet voortaan de standaard zijn. Bij de bouw van 900.000 nieuwe woningen moet rekening worden gehouden met overstromingsrisico’s en hittestress. Wie nu bouwt zonder aan het klimaat te denken, betaalt later een hogere prijs.

Het klimaat treft niet iedereen gelijk. Ouderen, kinderen en chronisch zieken lijden het zwaarst onder hitte. Maar ook mensen met weinig geld zijn kwetsbaar. Zij kunnen airconditioning en funderingsherstel moeilijk betalen. Zonder maatregelen is in 2050 twee derde van alle meergezinswoningen onvoldoende beschermd tegen hitte. Warme, slapeloze nachten worden de norm voor wie het zich niet kan veroorloven om te koelen.

Nederland moet ook leren handelen als het misgaat. Die weerbaarheid vraagt om campagnes, rampenplannen en oefeningen. Overheid, bedrijven en burgers moeten weten wat te doen als de hitte slaat of het water stijgt.

Directeur Marko Hekkert van het Planbureau vat de urgentie samen. ‘De vraag is niet óf Nederland verandert, maar of wij in staat zijn een land te bouwen dat ook in een warmer, droger en natter klimaat leefbaar, rechtvaardig en veerkrachtig blijft.’

Nederland weet wat er aankomt. De vraag is of het de moed heeft om te handelen voordat het water aan de lippen staat.​​​​​​​​​​​​​​​​

Bron: NRC