Het nieuwe kabinet kan niet langer om scherpe keuzes heen als het gaat om wonen, klimaat, landbouw en industrie. In twee stevige rapporten concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat Nederland in een impasse verkeert. De makkelijke stappen zijn gezet, vanaf nu zijn veel scherpere keuzes nodig. Ondanks eerdere vooruitgang, zijn veel internationale doelen inmiddels uit zicht.
De rapporten tonen een gestagneerde vooruitgang: stikstofuitstoot blijft hoog, woningbouw loopt achter, en belangrijke klimaatdoelen lijken onhaalbaar. PBL noemt twaalf urgente opgaven voor het nieuw te vormen kabinet, waaronder verduurzaming van de industrie, keuzes rond de intensiteit van de landbouw, en het betaalbaar houden van wonen. Elk van deze keuzes, waarschuwt het planbureau, heeft grote gevolgen voor hoe de leefomgeving zich de komende jaren ontwikkelt.
Hoewel de uitstoot van broeikasgassen sinds 1990 met 36% is gedaald, is de stikstofuitstoot uit de landbouw nauwelijks verminderd sinds 2010. De luchtkwaliteit is verbeterd, maar verdere reductie stagneert. In 2024 werd bovendien wereldwijd voor het eerst de grens van 1,5 graad opwarming overschreden.
De kernvraag voor de landbouw is of Nederland kiest voor technologische innovatie of voor krimp van de veestapel. Voor de industrie ligt de uitdaging in verduurzaming zonder bedrijven financieel in gevaar te brengen. En bij woningen stokt de verduurzaming eveneens, mede door politieke instabiliteit. Terwijl steeds meer mensen daar last van hebben.
Volgens het PBL is niet kiezen ook een keuze. Door besluiten uit te stellen, groeit de maatschappelijke ongelijkheid. Vooral kwetsbare groepen worden geraakt wanneer hun leefomgeving ongezonder, duurder of minder bewoonbaar wordt. PBL-directeur Marko Hekkert: 'Nog te vaak leggen langetermijnbelangen het af tegen specifieke belangen op korte termijn. Problemen die blijven voortduren, schaden het vertrouwen in overheid en democratische rechtstaat.'
Helaas is dat een trend die we meer in Europa zien. Juist door niet in te grijpen verzwakken we de democratie. Klimaatverandering is gepolitiseerd. Als een volgend kabinet niet met deze twaalf opgaven aan de slag gaat zijn we later allemaal de klos.
Bron: RTL en de de rapporten Keuzes voor de leefomgeving en Balans van de leefomgeving
