In een toespraak ter gelegenheid van het 80-jarig bestaan van de Verenigde Naties waarschuwt VN-secretaris-generaal António Guterres dat krachtige politieke en economische krachten de mondiale samenwerking ondermijnen, juist op het moment dat gezamenlijke actie het hardst nodig is. Dat blijkt uit een rede die hij afgelopen zaterdag hield in Londen, op de plek waar in 1946 de eerste Algemene Vergadering van de VN bijeenkwam (The Guardian).
Guterres schetst een scherp contrast tussen de oorspronkelijke missie van de VN, ontwapening, vrede en samenwerking, en de huidige realiteit. Terwijl de klimaatcrisis verergert en mondiale risico’s toenemen, stijgen de militaire uitgaven wereldwijd tot 2700 miljard dollar. Tegelijkertijd blijven fossiele brandstoffen winstgevend, ondanks recordhitte en toenemende klimaatschade. Volgens Guterres worden de oorzaken van klimaatverandering niet alleen onvoldoende aangepakt, maar soms bewust genegeerd.
Klimaatverandering is inmiddels niet los te zien is van geopolitiek, democratie en veiligheid. Online platforms versterken volgens hem desinformatie en polarisatie, wat democratische processen onder druk zet. In combinatie met toenemende bewapening en afnemende internationale afspraken ontstaat zo een wereld die kwetsbaarder wordt voor conflicten, migratie en ecologische ontwrichting.
Een belangrijk onderdeel van zijn waarschuwing betreft de positie van de VN zelf. Door forse bezuinigingen van de Verenigde Staten, traditioneel de grootste financier, dreigt de organisatie taken op het gebied van humanitaire hulp, vredesmissies en klimaatcoördinatie niet meer volledig te kunnen uitvoeren. Kort na deze aankondigingen trok de VS zich bovendien terug uit meerdere VN-organisaties. Volgens experts verzwakt dit het internationale systeem precies op het moment dat mondiale problemen grensoverschrijdende oplossingen vereisen.
Guterres erkent dat hervormingen nodig zijn, maar benadrukt dat een terugtrekking uit multilaterale samenwerking geen antwoord is op de klimaatcrisis. Zonder internationale afstemming, waarschuwt hij, raken klimaatdoelen verder uit zicht en nemen mondiale instabiliteit en ongelijkheid toe. Bovendien verwacht hij met een kleinere organisatie hun werk voort te kunnen zetten. Aan zijn motivatie zal het niet liggen.
Bron: The Guardian
