Nieuw onderzoek toont aan dat de kritieke Atlantische oceaanstroom, de Atlantic Meridional Overturning Circulation (Amoc), een veel grotere kans heeft om in te storten dan eerder werd gedacht. Wetenschappers noemen deze bevinding zeer zorgwekkend, omdat een instorting catastrofale gevolgen zou hebben voor Europa, Afrika en de Amerika’s.
De Amoc is een essentieel onderdeel van het mondiale klimaatsysteem en is nu al op het zwakste niveau in 1600 jaar door de klimaatcrisis. Uit het onderzoek, dat realistische klimaatmodellen combineerde met waarnemingen, blijkt dat de stroom tegen 2100 met 42% tot 58% zal vertragen. Een dergelijke vertraging maakt een instorting bijna onvermijdelijk.
De Amoc transporteert warm tropisch water naar Europa en de Arctische regio, waar het afkoelt en zinkt om een diepe terugkerende stroom te vormen. Een instorting zou de tropische regengordel, waar miljoenen mensen van afhankelijk zijn voor hun voedselproductie, verschuiven. Daarnaast zou West-Europa te maken krijgen met extreme koude winters, zomerdroogtes en een extra stijging van de zeespiegel rond de Atlantische Oceaan met 50 tot 100 centimeter.
Dr. Valentin Portmann, die het onderzoek leidde, benadrukt dat de Amoc sneller vertraagt dan verwacht, wat betekent dat de stroom dichter bij een kantelpunt komt. Prof. Stefan Rahmstorf, die al 35 jaar onderzoek doet naar de Amoc, waarschuwt dat de kans op een instorting nu meer dan 50% is. Hij stelt dat een dergelijke instorting tegen elke prijs moet worden voorkomen, gezien de enorme impact die dit zou hebben op het wereldklimaat.
De vertraging van de Amoc wordt veroorzaakt door de snelle opwarming van de lucht in het Arctisch gebied, waardoor het oceaanwater daar langzamer afkoelt. Warmer water is minder dicht en zinkt daardoor minder snel, wat de stroom verder verzwakt. Bovendien hoopt regenwater zich op in het zoute oppervlaktewater, waardoor het nog minder dicht wordt en de vertraging versterkt.
Het onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Science Advances, gebruikte vier verschillende methoden om waarnemingen te combineren met modellen. De methode genaamd ridge regressie bleek het meest betrouwbaar. Toch waarschuwt Rahmstorf dat de werkelijkheid mogelijk nog erger is, omdat de modellen het smeltwater van de Groenlandse ijskap niet meenemen, wat de oceaan verder verzoet en de vertraging versnelt.
De Amoc is complex en onderhevig aan natuurlijke variaties, maar wetenschappers verwachten nu een significante vertraging in de komende decennia, met ernstige gevolgen voor het wereldklimaat.
Kantelpunten zijn onomkeerbaar, herstel is dan niet mogelijk. De consequenties zijn nog niet goed te overzien maar waarschijnlijk ontwrichtend. Politiek en bedrijfsleven zouden zich hier druk over moeten maken. Dit onderwerp zou tot Kamervragen moeten leiden, niet de aangeprate migratiecrisis.
Bron: The Guardian https://www.theguardian.com/environment/2026/apr/15/critical-atlantic-current-significantly-more-likely-to-collapse-than-thought
Ook te lezen op Nu https://www.nu.nl/klimaat/6392765/golfstroom-zwakt-sneller-af-door-klimaatopwarming-kantelpunt-is-dichterbij.html?
