Het idee klinkt bijna te mooi om waar te zijn: sla CO₂ op in landbouwgrond en los tegelijk het klimaatprobleem én bodemuitputting op. En dat is het ook. In eerste instantie werd het plan breed omarmd. Maar volgens Franciska de Vries, hoogleraar bodemecologie aan de Universiteit van Amsterdam, is dit vooral een misleidende toekomstdroom. Planten nemen CO₂ op en slaan koolstof op in hun weefsels. Als afgestorven plantenresten in de bodem blijven, verbetert dat de bodemkwaliteit. Daarover bestaat geen discussie.
Maar het idee dat landbouwbodems op grote schaal genoeg koolstof kunnen vastleggen om klimaatverandering te remmen, klopt volgens De Vries niet. Zelfs als boeren er overal in zouden slagen het koolstofgehalte licht te verhogen, zou dat landelijk minder dan één procent van de uitstoot compenseren. Bovendien bereikt elke bodem na verloop van tijd een verzadigingspunt: daarna stopt de winst.
Dat maakt koolstofopslag in landbouwgrond geen zinloze maatregel, maar wel een kansloze klimaatstrategie. De Vries waarschuwt dat de focus hierop afleidt van eenvoudiger en effectievere maatregelen. Ondertussen blijft de landbouw verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van de Nederlandse broeikasgasuitstoot, terwijl die uitstoot nauwelijks daalt.
De echte klimaatwinst zit volgens haar niet in slimmer boeren, maar in minder landbouw. Wanneer landbouwgrond wordt teruggegeven aan natuur, bos, moeras, veen, kan wel langdurig veel koolstof worden opgeslagen, zowel boven als onder de grond. Vooral veengebieden zijn hierbij cruciaal: zij kunnen vele malen meer koolstof vastleggen dan akkerland. Juist deze bodems zijn in Nederland massaal ontwaterd en gecultiveerd, wat leidt tot voortdurende uitstoot.
Zo’n twee derde van de Nederlandse landbouwgrond wordt gebruikt voor veevoer. De veestapel is verantwoordelijk voor driekwart van de landbouwuitstoot, met methaan uit koeien als grootste bron. Volgens De Vries is de conclusie onontkoombaar: minder vee is essentieel. Niet als ideologisch standpunt, maar als natuurkundige realiteit. Grasland met koeien kan nooit meer broeikasgassen opnemen dan die koeien uitstoten.
Koolstofopslag in landbouwbodems krijgt veel aandacht in beleid en onderzoek: daar is geld voor. Omdat het productie niet in de weg staat en subsidies kunnen worden verdiend, het idee van de ‘koolstofboer’. Herstel van natuurlijke bodems daarentegen levert weinig op voor bedrijven, maar wel veel voor klimaat en biodiversiteit. Daar worden we collectief beter van, alleen past niet in het model van ‘geld verdienen’.
Bron: De Correspondent
