Een twintigjarige studente uit Montana klaagt president Trump aan. Eva Lighthiser en 22 andere jonge Amerikanen stellen dat het federale energiebeleid van de regering-Trump in strijd is met de grondwet. Die garandeert iedere burger het recht op een schone leefomgeving. Het negende federale hof van beroep beslist binnenkort of hun zaak doorgaat.
Eva Lighthiser groeide op tussen de bergen. Haar ouders ontmoetten elkaar als wandelmaatjes. Ze sliep als kind in tenten in nationale parken. Ze leerde rekenen vanuit een rijdende auto, op weg naar de volgende vallei. Nu studeert ze environmental studies in Colorado. De natuur is niet haar hobby. Het is haar leven.
Die wereld wordt bedreigd. Niet alleen de hare. In haar geboortestad Livingston, Montana, rijden dagelijks kolentreinen van een mijl lang door de straten. Een klimaatgerelateerde parasiet doodde in 2016 tienduizenden vissen in de Yellowstone Rivier. Overstromingen die vroeger zeldzaam waren, komen steeds vaker voor.
Haar strijd vergt moed. Haar vader Mark zei het zelf: ‘Trump aanklagen is niet het eerste wat je van haar zou verwachten. Ik denk dat Eva zichzelf heeft moeten pushen.’
Ze deed het eerder al. Op haar veertiende verjaardag werd ze eiseres in Held v Montana. Die zaak stelde dat het pro-fossiel beleid van Montana in strijd was met het recht op een schone leefomgeving ‘voor huidige en toekomstige generaties’. In 2023 won ze. De rechter gaf de jongeren gelijk. De organisatie achter die overwinning, Our Children’s Trust, ondersteunt soortgelijke acties door jongeren in het hele land.
Nu is de inzet groter. Lighthiser v Trump vecht niet tegen het beleid van één staat, maar tegen het energiesysteem van het hele land. Een districtrechter wees de zaak vorig najaar af als te breed. Het negende federale hof van beroep beslist binnenkort of ze toch doorgaat.
Juridisch expert Pat Parenteau van Vermont Law School plaatst vraagtekens. ‘De rechtbanken zijn niet in staat om het energiesysteem van de Verenigde Staten te hervormen,’ zei hij. Hij vreest dat een negatief oordeel van het Hooggerechtshof de deur kan sluiten voor bredere milieuklachten.
Julia Olson, oprichter van Our Children’s Trust, denkt er anders over. Bezwaren tegen gedurfde grondwettelijke argumenten werden bij elke grote vooruitgang in de burgerrechten geuit. ‘Het antwoord is nooit geweest om weg te blijven van de rechtbankdeur. Kinderen worden nu geschaad.’
Lighthiser zelf is helder. ‘Als we onze grondwet niet gebruiken, verliezen we haar.’
In een land waar macht zich afschermt achter dikke muren van gepolijst marmer, zet een twintigjarige uit Montana haar naam naast die van een president. Het is de volgende kras in ons fossiele systeem. Als genoeg krassen zich opstapelen, barst het.
Bron: The Guardian
