De desastreuze overstroming rond de grens tussen Tibet en Nepal komt door een afgebroken gletsjer, stellen wetenschappers in een voorlopige analyse. #GeorgeVanHal geeft in de Volkskrant een nadere duiding. Een aantal fragmenten:
‘Een gletsjer aan de noordkant van de Himalaya is afgebroken en naar beneden gekomen. Op satellietbeelden van de gletsjer kun je echt een rechte lijn zien waar deze dwars door midden is gebroken’, zegt Walter Immerzeel van de Universiteit Utrecht, expert op het gebied van gletsjers in de Himalaya-regio. Hij bekeek met internationale collega’s satellietbeelden en meetgegevens, zoals seismometers die trillingen vastleggen en waterstanden in de rivier.
Wat afbrak, is een enorm stuk: 1,5 kilometer breed, en ook grofweg een kilometer lang. Dat viel zo’n 1.200 meter langs een steile helling naar beneden, een gebeurtenis zodanig gewelddadig dat deze een meetbare aardbeving veroorzaakte.
‘Onderaan ziet het eruit alsof er een bom is afgegaan. Je ziet overal stukken van de afgebroken gletsjer’, zei Daniel Shugar van de University of Calgary daar woensdagavond over tegen The New York Times.
‘Op zijn pad sleurde de gletsjer enorme hoeveelheden water, sediment en rotsen mee’, zegt Immerzeel. De massa bereikte 10 kilometer verderop de rivier aan de grens tussen China en Nepal, waar deze doorstroomt tot in de vallei.
Het resultaat is te zien op de schokkende beelden die woensdag de ronde deden van tientallen meters hoge golven die de vallei inrazen en mensen en voertuigen verzwelgen. ‘Die golven zijn dan nog steeds een mengelmoes van al dat materiaal’, zegt Immerzeel.
Open vraag is nog waar al het water van de overstroming precies vandaan kwam. ‘Het is vermoedelijk afkomstig uit de gletsjer zelf, die met zo’n enorme kracht neerkomt dat het ijs en de sneeuw onmiddellijk smelt in water. Daarnaast duwt die massa het water in de rivier naar voren’, zegt hij.
‘Door de opwarming van de aarde smelt de permafrost en de gletsjers hoog in de bergen. Bergwanden worden instabieler’, zegt Immerzeel. ‘Klimaatverandering schiep hiervoor de voorwaarden.’
‘Beelden van de vloedgolf vol puin zijn schokkend, maar helaas niet verrassend’, schrijft glacioloog Levan Tielidze van de Monash University donderdag in The Conversation. ‘Als een expert op het gebied van gletsjers heb ik hun versnellende terugtrekking gevolgd over de hele wereld en de rampen gezien die daarop volgen.’
Alleen al in Nepal verdween de afgelopen dertig jaar bijna eenderde van het gletsjerijs, meldde de Verenigde Naties vorig jaar. Een specifieke ramp direct toeschrijven aan klimaatverandering is echter lastig, zegt Immerzeel. Zeker is wel dat als de gletsjers niet al aan het smelten waren, dit ook niet gebeurd was. ‘Maar of de breuk zelf direct is toe te schrijven aan klimaatverandering, dat is nog een open vraag.’
