Stoppen met vliegen of zonder auto leven scheelt veel meer uitstoot dan afval scheiden of dubbelzijdig printen. Toch grijpen veel mensen liever naar dat laatste. Dat voelt goed, maar levert weinig op. Onderzoek van de Universiteit van Genève laat zien waarom we die knop steeds verkeerd omdraaien.
De studie noemt dit carbon competence: hoe goed iemand kan inschatten wat een keuze werkelijk betekent voor de uitstoot van broeikasgassen. Dat vermogen is bij de meeste mensen zwak, ontdekten de onderzoekers. Zelfs bij wie zich sterk betrokken voelt bij het klimaat. Het is alsof een kompas voortdurend een paar streken afwijkt. De richting lijkt goed, maar de bestemming wordt gemist.
Voor het onderzoek vulden bijna drieduizend mensen een vragenlijst in. Ze kregen 32 klimaatacties voorgelegd en moesten inschatten hoeveel elke actie werkelijk bijdraagt aan minder uitstoot. Recyclen, energiezuinige apparaten kopen en woningisolatie kwamen er in de verbeelding van mensen sterker uit dan in werkelijkheid. Stoppen met vliegen, leven zonder auto en overstappen op groene stroom werden juist onderschat.
Denkfouten
Twee denkfouten liggen daaraan ten grondslag. De eerste is de zogeheten availability heuristic: een actie die vaak in het nieuws of op school voorbijkomt, blijft beter hangen en lijkt daardoor belangrijker. ‘Hoe vaker een actie voorkomt in de media of op school, hoe gemakkelijker die in je gedachten opkomt en hoe groter de kans dat je die als effectief beschouwt’, zegt onderzoeker Mario Herberz.
De tweede denkfout is motivated reasoning. Mensen schatten de acties die ze zelf al doen hoger in, simpelweg omdat dat een prettiger zelfbeeld oplevert. Wie sterke milieuwaarden heeft, overschat de eigen impact volgens de studie zelfs vaker. Mensen die goed met cijfers overweg kunnen, zitten er doorgaans dichter bij.
De onderzoekers testten ook manieren om die denkfouten te verkleinen, bijvoorbeeld door mensen te laten letten op de moeite die een maatregel kost of op hoe zeldzaam die is. Bij de een werkte dat beter dan bij de ander. Bewustwordingscampagnes zouden daarom niet voor iedereen hetzelfde recept moeten volgen.
Wie het kompas wil bijstellen, hoeft dus niet te stoppen met afval scheiden. Maar de grote stap, minder vliegen en minder autorijden, verdient meer aandacht dan hij nu krijgt.
Bron: Scientas https://scientias.nl/waarom-we-de-klimaatimpact-van-vliegen-structureel-onderschatten/
