Voor het eerst oordeelt een internationale rechtbank dat mensen het recht hebben op een stabiel klimaat en dat staten wettelijk verplicht zijn dit te beschermen. In een baanbrekende 𝘢𝘥𝘷𝘪𝘴𝘰𝘳𝘺 𝘰𝘱𝘪𝘯𝘪𝘰𝘯 bevestigt het inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens dat landen 'urgente en effectieve' maatregelen moeten nemen tegen klimaatverandering, met inbegrip van emissiereductie, adaptatie en internationale samenwerking.
Het verzoek tot dit juridisch advies werd in 2023 ingediend door Colombia en Chili. De rechters baseerden zich op honderden inzendingen en hoorzittingen in Barbados, Brasília en Manaus. De uitspraak geldt niet alleen voor landen die het Amerikaanse mensenrechtenverdrag ondertekenden, maar voor alle 35 leden van de Organisatie van Amerikaanse Staten, waaronder de VS en Canada.
Opvallend is dat het Hof voor het eerst expliciet stelt dat het recht op een gezonde leefomgeving ook een recht op een stabiel klimaat omvat. Zowel staten als bedrijven hebben de plicht deze rechten niet te schenden. Vooral sectoren als fossiele brandstoffen, cementproductie en agro-industrie worden genoemd als zwaar verantwoordelijk. Staten zouden strengere eisen moeten stellen aan deze industrieën en, als naleving uitblijft, hun activiteiten kunnen stilleggen of schadevergoeding eisen.
Ook bedrijven die wereldwijd opereren, kunnen aansprakelijk worden gesteld voor emissies van hun dochterondernemingen. Tegelijkertijd benadrukt het Hof dat een eerlijke energietransitie niet mag leiden tot nieuwe mensenrechtenschendingen – bijvoorbeeld bij de winning van grondstoffen voor elektrische voertuigen.
Bovendien erkent het Hof het recht van de natuur en roept het staten op tot herstel van door klimaatverandering beschadigde ecosystemen. 'Straffeloosheid in klimaatkwesties is niet langer toelaatbaar,' aldus jurist Luisa Gómez van het Center for International Environmental Law.
De uitspraak heeft geen bindende kracht, maar wordt gezien als richtinggevend en zal invloed hebben op toekomstige rechtszaken en klimaatonderhandelingen, waaronder COP30 in Brazilië.
De uitkomst versterkt het juridische fundament onder klimaatrechtvaardigheid. Overheden, bedrijven én burgers kunnen zich er vanaf nu op beroepen in juridische en politieke processen.
Bron: https://www.theguardian.com/environment/2025/jul/03/countries-must-protect-human-right-to-a-stable-climate-court-rules
