Een nieuwe landelijke telling van bestuivers, uitgevoerd door entomoloog Theo Zeegers en zijn team in opdracht van het ministerie van LVVN, moet de omvang van de achteruitgang van insecten in Nederland gedetailleerd in kaart brengen. Gedurende vijf jaar tellen acht professionele tellers op 150 locaties bijen en zweefvliegen, de belangrijkste bestuivers, volgens een strikt protocol: op warme dagen lopen ze stukken van 1.000 meter af en kijken bij elke stap in een straal van 1,5 meter om zich heen.
Uit recent onderzoek van Zeegers blijkt dat zweefvliegen de afgelopen dertig jaar met 50 tot 90 procent zijn afgenomen, sneller dan bijen, met afnames tot 3 à 4 procent per jaar op sommige plekken. Zweefvliegen zijn na bijen, de belangrijkste bestuivers. De hoofdoorzaken van de insectenachteruitgang zijn stikstof, pesticiden, klimaatverandering (met name verdroging) en afname van geschikt leefgebied door landbouw.
Insecten verschijnen nu drie weken eerder in het jaar dan veertig jaar geleden, gemiddeld een halve dag per jaar vroeger. Door klimaatverandering zijn er nieuwe insectensoorten uit zuidelijke streken, terwijl inheemse soorten verdwijnen.
De EU eist dat alle lidstaten uiterlijk in 2027 meten in hoeverre het doel om de neergang van insecten voor 2030 een halt toe te roepen, wordt gehaald. Zeegers benadrukt dat drastische maatregelen nu al nodig zijn. Initiatieven zoals BeeGrateful, dat bestuivers monitort op meer dan 400 locaties, en The Pollinators, dat gratis zaadzakjes uitdeelt, tonen aan dat gevarieerde bloeiende planten en natuurlijk nestmateriaal bestuivers aantrekken. Met name de combinatie van vegetatielagen, kruidlaag, struiklaag en boomlaag blijkt een significant positief effect te hebben.
Toch waarschuwt Zeegers: zonder politieke actie blijft het effect beperkt. Steden kunnen een rol spelen door ecologisch beheer van groengebieden van minimaal 0,8 hectare met inheemse planten en zonder chemische bestrijdingsmiddelen. In Bargerveen en Thorn toonde herstelbeheer positieve resultaten voor bijen en zweefvliegen, tegen de landelijke trend in.
We kunnen dit verlies tegengaan, het vraagt vooral politieke wil. Burgers snappen al lang dat je zuinig moet zijn op bestuivers. In zeven van de tien happen of slokken die je neemt zit iets dat er zonder bestuiving niet was geweest.
