Veel Antarctische gletsjers hebben ijsplaten aan hun voorzijde die op de oceaan drijven en de ijsstroom van de gletsjer afremmen. Bij de de Thwaitesgletsjer, die ook bekendstaat als de Doomsday-gletsjer, werd er eind 2021 al gewaarschuwd dat de plaat binnen tien jaar zou kunnen afbreken. Recent onderzoek laat zien dit nu elk moment kan gebeuren. (Bron: New Scientist)
‘Het einde kan plots komen. We hebben al een ‘overlijdensbericht’ klaarstaan in de vorm van een persbericht’, zegt geoloog Rob Larter van de British Antarctic Survey. De gletsjer is bijna even groot als Groot-Brittannië, maar krimpt snel. Door het afbreken van de ijsplaat wordt de gletsjer nog instabieler dan ‘ie al was.
De voorkant van de drijvende ijsplaat wordt op zijn plaats gehouden door een hoge richel op de oceaanbodem. Op deze plek ontstaan momenteel enorme scheuren, net als op de plek waar de brede gletsjer de oceaan raakt en de plaat begint te drijven.
Door veranderende oceaanstromingen is warm water verplaatst naar Antarctica waardoor het ijs dunner is geworden. Doordat het ijs nu ook anders stroomt dan voorheen, drukt de ijsplaat met meer kracht op de richel die hem tegenhoudt waardoor de plaat daar uit elkaar scheurt. ‘Hij is veranderd van een dikke, sterke ijsplaat die stevig op dit punt rustte, in een dunne, zwakke plaat die nu op die plek splijt’, zegt Alley.
Ook op de overgang van land naar zee zijn nu scheuren ontstaan doordat de ijsplaats steeds sneller is gaan bewegen. Uiteindelijk zal de ijsplaat zich losmaken van de gletsjer. Wanneer dit precies gebeurt is nog steeds lastig te zeggen. Zoals Larter zegt: ‘Je kunt zien dat er iets op komst is, maar het precieze tijdstip hangt af van processen die onmogelijk te voorspellen zijn. Het zou me niet verbazen als de volgende satellietfoto laat zien dat de ijsplaat afbreekt. Maar ik kan ook niet uitsluiten dat ik volgend jaar hetzelfde zeg.’
Als de ijsplaat afbreekt zal hij waarschijnlijk opbreken in delen die in de buurt van de gletsjer blijven rondhangen. Het grootste probleem is dat de ijsplaat de rest van de gletsjer dan niet meer tegen kan houden waardoor hij nog sneller in de oceaan zal stromen. Wild en zijn collega’s hebben aangetoond dat het gletsjerijs dat voorheen door de ijsplaat werd geremd, ongeveer 33 procent sneller is gaan stromen tussen januari 2020 en 2026. ‘In zekere zin ís de ijsplaat dus al losgebroken’, aldus Wild.
Het afbreken leidt niet tot een plotselinge crisis, maar de gevolgen stapelen zich de volgende decennia op. Tegen 2067 zal de Thwaitesgletsjer naar schatting ongeveer 190 gigaton ijs per jaar verliezen. Hoewel het afkalven van ijsplaten in de poolgebieden een normaal gletsjerproces is, is er nu een trend naar toenemend verlies. ‘IJsplaten zijn eigenlijk alleen stabiel als het behoorlijk koud is’, zegt Alley. ‘Zowel de oceaan als de atmosfeer moet koud zijn. Maar we warmen de wereld op en dus raken we de ijsplaten kwijt, dat is precies wat je zou verwachten.’
Bron:
