De klimaatbeweging heeft geen gebrek aan feiten, maar aan verleiding. Dat was de rode draad tijdens een avond in Pakhuis de Zwijger over het boek F*ck de Klimaatverandering?! In het boek buigen tien communicatiestrategen uit België en Nederland zich over één vraag: hoe vertel je een klimaatverhaal dat niet alleen klopt, maar ook werkt?
Volgens klimaatwetenschapper Bart van den Hurk zijn klimaatrapporten onmisbaar, maar geen goede verhalen. Feiten en doemscenario’s alleen veranderen geen gedrag. Mensen komen pas in beweging als klimaatverandering persoonlijk, herkenbaar en emotioneel relevant wordt gemaakt. Niet minder vliegen om het vliegen zelf, maar kiezen voor een aantrekkelijke wandelvakantie. Niet groene energie, maar ‘oranje energie’: energie van eigen bodem die landen minder afhankelijk maakt van Rusland of Qatar. Precies daar ligt volgens de makers van het boek de uitdaging voor klimaatcommunicatie.
Aanleiding was een oniniestuk van Mare de Wit in Het Parool. Haar vraag was even simpel als ongemakkelijk: hoe zou Nike klimaatverandering verkopen? Daarin buigen tien communicatiestrategen uit België en Nederland zich over één vraag: hoe vertel je een klimaatverhaal dat niet alleen klopt, maar ook werkt?
Hoewel het bestaande klimaatverhaal feitelijk klopt, overtuigt het onvoldoende. Mensen bewegen om uiteenlopende redenen: hoop, gemak, trots, boosheid, rechtvaardigheid of eigenbelang. Niet één groot verhaal zal daarom het verschil maken, maar een verzameling verhalen die verschillende groepen weten te raken.
Die verschillende invalshoeken kwamen terug in korte pitches van de auteurs. Communicatiestrateeg Evert van den Broek richtte zich op de ‘stille meerderheid’: mensen die klimaatverandering belangrijk vinden, maar vooral handelen als zij daar zelf voordeel van ervaren. Volgens hem maken veel mensen al dagelijks klimaatvriendelijke keuzes zonder die als klimaatactie te zien. Door zulke kleine keuzes zichtbaar te maken, mensen ervoor te bedanken en te laten zien hoeveel anderen hetzelfde doen, kan een bredere groep volgens hem in beweging komen.
Isabelle Canot pleitte voor hoop als motor van verandering, omdat mensen volgens haar afhaken wanneer klimaatcommunicatie alleen draait om rampspoed en verlies. Patrick van Haperen benadrukte juist boosheid en onrecht. Klimaatverandering raakt mensen pas echt, stelde hij, wanneer zij voelen dat de rekening bij burgers terechtkomt terwijl anderen eraan verdienen. Talita Artista La Torre pleitte op haar beurt voor empathie. Wie een bredere groep wil bereiken, moet volgens haar beter begrijpen hoe mensen leven, waar hun zorgen liggen en welke keuzes binnen hun dagelijkse werkelijkheid haalbaar zijn.
Mijn conclusie van de avond: hét klimaatverhaal bestaat niet. Wie mensen wil bereiken, moet niet alleen feiten zenden, maar begrijpen wat hen beweegt. Zo kan je het verhaal daarop aanpassen en ervoor zorgen dat mensen gaan handelen.
