Zo kan politie bijdragen aan probleemoplossend vermogen samenleving

In de periode juni tot en met augustus 2025 hebben Vanessa S. en ik een uitgebreid literatuuronderzoek gedaan en zijn 11 demonstrerende klimaatactivisten en 6 experts geïnterviewd om inzicht te krijgen in hoe het perspectief van de demonstrerende klimaatdemonstrant benut zou kunnen worden in het politiewerk. Dat onderzoek is nu gepubliceerd in het tijdschrift voor de criminologie.

De overheid zegt dat klimaatverandering grote gevolgen heeft en zegt hier ook iets aan te willen doen. Het belang van iets doen als overheid wordt ook benadrukt door recentelijke uitspraken van gerechtshoven. Echter, lijkt het erop dat het kabinet de gemaakte plannen niet gaat waarmaken. Dit leidt tot vraagtekens bij burgers.

Massa-victimisatie wordt in dit onderzoek door ons gezien als wijdverspreid, grootschalig en systemisch lijden door mensen en niet-mensen, als direct of indirect gevolg van klimaatverandering. Het zien of ervaren van massa-victimisatie kan direct worden gevoed door de beleving van een falende overheid, wat vervolgens aanleiding kan zijn voor demonstraties.

Respondenten ervaren:
* Een falende overheid met actief fout beleid;
* Een existentiële en morele belasting;
* Framing en misrepresentatie.

‘Uit de interviews kwam naar voren dat repressief optreden door de politie een gevoel van institutionele victimisatie zou kunnen versterken. Hierdoor zouden activisten de politie vaker kunnen gaan zien als een instantie die de status quo handhaaft, in plaats van de belangen van burgers te beschermen,’ omschrijft Schwegler.

Hoewel de politie niet het politieke antwoord kan geven op de zorgen die aan klimaatprotest ten grondslag liggen, kan het politieoptreden wel het gevoel van slachtofferschap veroorzaakt door de overheid vergroten of verkleinen.
Het gaat dan niet om het beheersen van onbehagen, maar om het signaal dat de samenleving iets van de overheid vraagt.

‘Juist wanneer maatschappelijke spanningen oplopen, kan het politieoptreden bijdragen aan het probleemoplossend vermogen van onze samenleving,’ is mijn conclusie.

Daarvoor zijn volgens dit onderzoek drie dingen belangrijk:
1. Erken de morele urgentie achter het protest.
2. Kijk breder naar wat rechtvaardigheid vraagt.
3. Wees transparant over je eigen rol en grenzen en maak zichtbaar wat je doet tegen milieuschade.

Die derde vind ik zelf het belangrijkste. Omdat je daarmee automatisch ook gehoor geeft aan de eerste twee. Als je alleen zichtbaar optreedt tegen mensen die protesteren tegen klimaatverandering, terwijl de milieuschade waartegen zij protesteren buiten beeld blijft, bevestig je mogelijk precies het beeld dat je onderdeel bent van een systeem dat hen onvoldoende beschermt.
Bronnen:
https://lnkd.in/p/eBapJFmD
https://lnkd.in/p/eyMacnCd
https://lnkd.in/e5_w-MZj