De extreme hitte van de afgelopen maanden heeft ervoor gezorgd dat het water in rivieren, meren, bodem en planten sterk is verdampt. Hierdoor droogt de bodem veel sterker uit dan door een gebrek aan regen alleen. Dit blijkt uit een analyse door World Weather Attribution (WWA). De mate van bodemuitdroging in West-Europa is vijf keer waarschijnlijker geworden door klimaatverandering, en elf keer waarschijnlijker in Oost-Europa. (bron in commentaar)
De onderzoekers stelden vast dat er een sterk verband bestaat tussen de door de mens veroorzaakte klimaatcrisis en de verdroging van de Europese zomers. ‘We zien nu een versterkte neiging tot ongebruikelijke bodemuitdroging, al in het voorjaar, nog voordat de zomer is begonnen’, aldus dr. Dominik Schumacher van de ETH Zürich. ‘Dat is onze eigen schuld: naarmate de temperaturen stijgen, neemt de dorst van de atmosfeer snel toe, waardoor vocht wordt onttrokken aan rivieren, meren, reservoirs en de bodem. Als de lucht steeds warmer wordt, droogt de bodem uit.’
9 miljoen ton graan verloren
De onderzoekers keken slechts naar de droogte tot eind juni, maar er zijn nu al grote gevolgen zichtbaar. Zo hebben veel landen noodmaatregelen genomen om het watergebruik te beperken. In Spanje en Frankrijk hebben dodelijke bosbranden gewoed en hebben boeren last van de droogste grond ooit. Naar verwachting zal er in Europa zo'n 9 miljoen ton graan verloren gaan, met de slechtste maïsoogst in 50 jaar in Frankrijk en Roemeense boeren die meer dan een miljoen hectare aan gewassen verliezen.
De waterstanden van de rivieren in heel Europa zijn extreem laag, waardoor de opwekking van schone energie en de scheepvaart worden belemmerd. De Rijn bij Lobith staat nu zelfs lager dan het minimumpeil dat werd bereikt in 1976. De onderzoekers waarschuwen dat dit kan leiden tot hogere voedsel- en energieprijzen waardoor vooral huishoudens met een laag inkomen hard getroffen worden.
De droogte van 2026 begon twee maanden eerder dan die van 2022. Ook waren er dit jaar bijzonder gevaarlijke omstandigheden voor bosbranden in West-Europa: ‘Omstandigheden die beginnen met relatief veel vocht en vervolgens overgaan in zeer, zeer droge omstandigheden zijn de belangrijkste ingrediënten voor een extreem brandseizoen, omdat er dan meer vegetatie kan groeien en later kan verbranden,’ aldus Schumacher.
VN-klimaatchef Simon Stiell zegt: ‘De toenemende droogte is een onmiskenbaar alarmsignaal dat onze planeet oververhit raakt. Zolang de mensheid enorme hoeveelheden kolen, olie en gas blijft verbranden, zullen deze brute, door het klimaat veroorzaakte droogtes alleen maar ernstiger en kostbaarder worden voor zowel huishoudens als hele economieën. Maar de oplossingen zijn even duidelijk: veel sneller overschakelen op hernieuwbare energie.’
