Nieuw onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek laat zien dat veel Nederlandse waterplanten de afgelopen 25 jaar sterk zijn afgenomen. Vooral de algemene soorten in sloten en voedselrijke wateren verdwijnen opvallend snel. Plantenonderzoekers van Floron en het CBS noemen de trend verontrustend, omdat juist deze soorten een essentieel onderdeel vormen van het aquatische ecosysteem.
Uit de analyse van duizenden waarnemingen blijkt dat soorten als doorgroeid fonteinkruid en andere fonteinkruiden in een kwart tot twee derde minder kilometerhokken worden gevonden dan rond het jaar 2000. Dit wijst erop dat ze in grote delen van het land geheel zijn verdwenen. De onderzoekers benadrukken dat de achteruitgang verder reikt dan individuele plantensoorten: waterplanten vormen leefgebied voor insecten, libellen, vissen en waterdieren. Wanneer planten verdwijnen, wordt het hele ecosysteem kwetsbaar.
Tegenover de brede achteruitgang staat herstel in specifieke, voedselarme vennen, zoals bij Overasselt en Hatert. Daar heeft vermindering van zwavel- en stikstofuitstoot en herstel van waterhuishouding geleid tot terugkeer van soorten zoals oeverkruid en beenbreek. Dergelijke voorbeelden laten zien dat gerichte maatregelen effect hebben, maar ze vertegenwoordigen slechts een klein deel van het Nederlandse waterlandschap.
Volgens de onderzoekers spelen meerdere factoren een rol: langetermijnverontreiniging in de bodem, verzuring door stikstofdepositie, achterblijvende waterkwaliteit en schade door invasieve exotische kreeften die waterplanten wegvreten en wateren troebel maken. Bovendien wordt in veel wateren geen structureel onderzoek gedaan, waardoor problemen laat aan het licht komen. De doelen van de Kaderrichtlijn Water voor 2027 lijken daardoor onhaalbaar.
Onze biodiversiteit is een fragiel systeem waar we zuinig op moeten zijn. Helaas krijgt het nog niet de prioriteit die het verdient. Dit soort onderzoeken tonen aan hoe kwetsbaar we zijn. De volgende stap is er werkelijk iets aan doen. Want dat werkt zoals uit hetzelfde onderzoek blijkt. Het is een kwestie van willen.
Bron: Trouw
