Boven akkers en bossen hangt een onzichtbaar web van chemische berichten. Planten lezen die berichten voortdurend. Nieuw onderzoek van de Zweedse universiteit voor landbouwwetenschappen laat zien dat planten via geurstoffen bijhouden hoe snel hun buren groeien. Op basis daarvan beslissen ze of ze energie steken in groei of juist in verdediging tegen vraat, schimmels of droogte.
Het klinkt als science fiction. Maar de bevindingen zijn concreet en meetbaar. Planten scheiden voortdurend vluchtige organische stoffen uit, afgekort als VOS. Het zijn koolstofverbindingen die gemakkelijk verdampen en verantwoordelijk zijn voor de geur van bloemen en kruiden. Voor planten is het geen decoratie. Het zijn signalen.
‘Gezonde planten verspreiden continu hun eigen chemische vingerafdruk in de lucht’, zegt onderzoeker Velemir Ninkovic van de Zweedse universiteit voor landbouwwetenschappen. ‘Naburige planten lezen die signalen actief af. Ze passen daardoor niet alleen hun afweer aan, maar ook hun complete groeistrategie. Het is eigenlijk een permanent gesprek tussen buren.’
Voor het onderzoek gebruikte het team drie varianten van gerst, elk met een eigen groeitempo en een eigen geurprofiel. De langzame groeier heette Fairytale, de middelmatige Luhkas en de snelle Salome. De planten werden blootgesteld aan elkaars geurstoffen. Na vijfentwintig dagen analyseerde het team de veranderingen in groei en genactiviteit.
De uitkomsten waren opvallend. Planten die de geur van snelgroeiende buren opvingen, gingen zelf ook harder groeien. Planten naast trage groeiers deden het tegenovergestelde. De reactie beperkte zich niet tot één plantendeel. Bladeren, stengels en wortels volgden hetzelfde patroon. De plant nam als geheel een strategische beslissing, op basis van niets meer dan geur.
Op genetisch niveau was hetzelfde beeld zichtbaar. De geur van langzame buren activeerde genen voor verdediging en stressreacties, terwijl genen voor celdeling en groei juist werden afgeremd. De geur van snelle buren gaf precies het omgekeerde effect. De sleutelgeurstoffen in dat proces zijn benzylnitril, linalool en octanal, stoffen die mensen herkennen van lavendel, citrus en aardse bloemen.
Dat planten dit vermogen hebben ontwikkeld, is evolutionair goed te verklaren. Planten leven al honderden miljoenen jaren dicht op elkaar en concurreren voortdurend om licht, water en voedingsstoffen. ‘We denken dat dit soort communicatie waarschijnlijk op heel veel plekken in het plantenrijk voorkomt’, zegt Ninkovic.
De lucht boven een bos of veld staat dus bol van berichten die de mens niet kan lezen. Geheimtaal van planten, bepalend voor hun gedrag.
Bron: https://scientias.nl/planten-pikken-elkaars-geur-op-en-kletsen-zo-in-alle-stilte-over-belangrijke-zaken/
