Leonardo DiCaprio heeft een film geproduceerd over een dappere beschermer van het regenwoud. 'Yanuni' is sinds 5 september gratis te zien op zijn YouTube-kanaal. De documentaire gaat over Juma Xipaia, een inheemse leider uit Brazilië.
Juma groeide op in Tucumã, een kleine inheemse gemeenschap aan de rivier de Iriri in Pará. Ze werd er in 1991 geboren, in een houten huis, tussen de vruchten en noten van het bos en de vis uit de rivier. Een kind met diepe wortels, zou je kunnen zeggen. In 2011 kreeg de bouw van de Belo Monte-stuwdam een vergunning. Op haar eenentwintigste sprak ze zich tijdens een openbare hoorzitting tegen de dam uit, maar de bouw ging door. Ze studeerde rechten en bracht de corruptie bij de bouwer van de dam aan het licht.
Op haar vierentwintigste werd ze het eerste vrouwelijke stamhoofd van haar volk. Haar volk vertrouwt haar, schrijft The Telegraph, omdat ze nooit zou buigen voor bedrijven of politici. 'Ik heb er nooit voor gekozen stamhoofd te worden', zegt ze. Ze kon alleen niet zwijgen over het geweld dat de bouw van de dam naar haar dorp bracht.
Haar werk heeft een prijs. Haar auto werd geramd met kinderen achterin en er kwam een dreiging om haar zoon te ontvoeren. Tegen de tijd dat regisseur Richard Ladkani haar benaderde, had ze zes moordpogingen overleefd. De laatste was een vergiftiging via een bezorgdienst voor eten. Ze belandde aan de beademing en liep een week later het ziekenhuis uit. Daarna dook ze een jaar onder.
Ladkani won haar vertrouwen door in zes maanden Portugees te leren, zodat er geen tolk bij hoefde. Voor haar veiligheid filmde hij vrijwel incognito, terwijl zij een verborgen microfoon onder haar shirt droeg.
Toen haar dorp in 2020 werd aangevallen door illegale goudzoekers, riep ze online om hulp. Hugo Loss van de Braziliaanse milieudienst zag de oproep en haalde haar op met een helikopter. Tijdens de opnames werd ze moeder van Yanuni, de naam die de film draagt. In 2023 haalde president Lula haar de regering in als staatssecretaris voor inheemse rechten.
Na ongeveer twee jaar verliet ze die post en keerde ze terug naar het regenwoud. Haar zoon wilde terug naar het bos, en zijzelf miste het ook. 'Het geeft me hoop en energie om het te blijven beschermen', zegt ze.
Haar strijd gaat door. Ze verzet zich tegen Belo Sun, een Canadees bedrijf dat in de Amazone een grote goudmijn wil beginnen. In september protesteerde ze daartegen in New York. Het hooggerechtshof van Brazilië buigt zich volgens Amazon Watch over de toekomst van het project.
Hier vind je de documentaire: https://www.youtube.com/watch?v=RhDdAONYZeQ
Bron https://www.telegraph.co.uk/global-health/climate-and-people/leonardo-dicaprio-juma-xipaia-amazon-activist-documentary-yanuni/
