Klimaatexperts uit negen landen roepen de Europese Commissie op om het emissiehandelssysteem (ETS) voor industrie en energiecentrales ongewijzigd te laten. Dit systeem, dat sinds 2005 bestaat, dwingt bedrijven om CO2-rechten te verkrijgen voor hun uitstoot en zorgt voor een geleidelijke afname. Onder de huidige regels zouden de rechten in 2039 op zijn, wat bewerkstelligt dat de industrie klimaatneutraal wordt. Hard nodig, gegeven de klimaatverandering.
Kritiek op het systeem groeit, met name uit Duitsland en Italië, die vrezen voor de concurrentiepositie van de Europese industrie door hoge energiekosten. Grote bedrijven krijgen nu nog gratis CO2-rechten, maar dat moet de komende jaren afnemen. De EU heeft wel een CO2-heffing op geïmporteerde producten zoals staal en kunstmest ingevoerd om oneerlijke concurrentie te voorkomen.
Twaalf klimaatadviesraden benadrukken dat afzwakking van het ETS niet alleen klimaatdoelen in gevaar brengt, maar ook de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verlengt en bedrijven die al verduurzaamd hebben, straft. Heleen de Coninck, plaatsvervangend voorzitter van de Wetenschappelijke Klimaatraad, waarschuwt dat het ontzien van de industrie andere sectoren, zoals huishoudens, meer klimaatactie doet ondernemen. Volgens haar versterkt afzwakking het gevoel dat burgers opdraaien voor het klimaatbeleid en verkleint het draagvlak.
De Coninck benadrukt dat het ETS juist zorgt voor modernisering en betere concurrentiepositie van bedrijven. Ruimte geven leidt volgens haar tot minder actie en blijvende afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, wat kwetsbaarheid vergroot, zoals blijkt uit de huidige energiecrisis.
Ondanks steun van het Nederlandse kabinet voor snelle afbouw van CO2-rechten, lijkt een afzwakking helaas een serieuze optie. De Europese Commissie overweegt CO2-rechten tot ver in de jaren 2040 beschikbaar te houden en gratis rechten langer aan te bieden, in ruil voor investeringen in Europa. Eerder werd het klimaatdoel voor 2040 al afgezwakt, hoewel de EU-klimaatwet netto nul uitstoot in 2050 blijft eisen. Zwak dus. En daar betalen we straks met elkaar de rekening voor.
