De Europese bossen lijken er volgens een nieuw rapport van Forest Europe goed voor te staan: er is meer bos, meer biomassa en nog altijd nemen bomen jaarlijks grote hoeveelheden CO₂ op. Maar achter dat optimistische beeld schuilt een ongemakkelijke realiteit. Experts waarschuwen dat de cijfers cruciale ontwikkelingen maskeren – en dat het beleid achterloopt op de snelheid waarmee bossen verslechteren.
Die kritiek krijgt extra gewicht door recente gebeurtenissen. De Europese Unie beleefde vorig jaar opnieuw een verwoestend bosbrandenseizoen, waarbij grote delen van Zuid- en Oost-Europa in vlammen opgingen. Zulke extreme branden zijn geen incident meer, maar passen in een patroon van toenemende droogte en hitte door klimaatverandering. In Galicië brandde in 2025 alleen al 147.000 hectare natuur en bos af – een voorproefje van wat steeds vaker dreigt.
Tegelijkertijd stapelen signalen zich op dat bossen hun rol als ‘koolstofput’ verliezen. Een paar jaar geleden werd al duidelijk dat ecosystemen in delen van Europa, waaronder de Finlandse bossen, nauwelijks nog CO₂ opnemen, of dit zelfs gaan uitstoten. Dat ondermijnt een pijler van het Europese klimaatbeleid, dat sterk leunt op natuurlijke opslag van CO₂.
Recente droogtejaren niet meegenomen
Toch blijven deze ontwikkelingen onderbelicht in het rapport. Veel data stopt in 2020, waardoor recente droogtejaren, plagen en grootschalige bossterfte buiten beeld blijven. Volgens hoogleraar Gert-Jan Nabuurs ‘worden de problemen een beetje onder tafel geduwd’. Ook Sander Teeuwen van Probos erkent dat beleidsmakers zo een te geruststellend beeld kunnen krijgen.
Daarachter speelt een politieke realiteit. Lidstaten met een grote houtindustrie houden strengere Europese controle op afstand. Daardoor blijft monitoring versnipperd en vrijwillig, en ontbreekt een scherp, actueel overzicht van de toestand van bossen.
De gevolgen zijn groot. Bossen moeten tegelijk CO₂ opslaan, biodiversiteit beschermen, hout leveren én inspelen op een groeiende vraag naar biomassa – zeker nu geopolitieke spanningen de energieprijzen opdrijven. Die combinatie zet ecosystemen verder onder druk.
De kernvraag is dan ook niet of er meer bos is, maar hoe gezond dat bos nog is. Zonder eerlijkere rapportage en fundamenteel ander beheer – met meer ruimte voor natuurlijke diversiteit en minder exploitatie – dreigen Europese bossen hun cruciale klimaatrol juist te verliezen.
Bronnen o.a.:
