Haar naam klinkt je misschien bekend in de oren. In 1993 won Erin Brockovich, zonder rechten te hebben gestudeerd, 333 miljoen dollar voor inwoners van Hinkley, Californië. Het grondwater van deze gemeenschap was vergiftigd door een energiebedrijf. Julia Roberts speelde haar later op het witte doek. Nu is ze 66 en laat ze het er niet bij zitten.
Een paar weken geleden werd ze wakker met dertig mails van mensen uit hetzelfde Amerikaanse stadje. Het patroon herkende ze meteen. In april vroeg ze om verhalen over datacenters in de buurt, sindsdien stromen de meldingen binnen, inmiddels bijna achtduizend. ‘Dit voelt als Hinkley, op steroïden.’
Het gaat haar niet om kunstmatige intelligentie zelf. ‘Die geest is uit de fles, je gebruikt het of niet.’ Het gaat om de datacenters die water en energie slurpen. In Utah kreeg een datacenter groen licht dat twee keer zo groot wordt als Manhattan.
Brockovich bracht de meldingen samen in een open kaart van de VS: 33 datacenters draaien al, 68 zijn in aanbouw, 41 staan op de tekentafel. Wat opvalt: hoe vaak bewoners pas achteraf horen dat er gebouwd wordt. ‘Waarom wist ik hier niets van?’, is een vraag die terugkeert.
De grootste centers verbruiken tot vijf miljoen liter water per dag, evenveel als vijftigduizend mensen. Twee derde van de geplande locaties ligt in droogtegebieden. Brockovich leest mails voor van mensen wier waterrekening steeg van 22 naar meer dan 350 dollar. Haar vader voorspelde ooit dat water waardevoller zou worden dan goud, een voorspelling die akelig dichtbij lijkt.
Lokale besturen zitten klem. Sommige raden lassen na protesten een bouwpauze in, maar worden aangeklaagd voor tientallen miljoenen dollars schade. ‘Dat kunnen ze niet overleven’, zegt Brockovich. Ze ziet geen complot maar bange bestuurders.
Haar aanpak is praktisch: eerst een milieueffectrapportage eisen van het datacenter, dan een open vergadering afdwingen, en pas daarna naar de rechter. ‘Een handvol boze burgers kan een bedrijf negeren. Honderd georganiseerde mensen niet.’
Schikkingen liggen tegenwoordig hoger dan vroeger: ‘Er wordt niet meer geschikt voor driehonderd miljoen, maar voor miljarden.’
Alternatieven als datacenters op de oceaanbodem of in de ruimte noemt ze afleiding, terwijl de kranen al draaien. Ook uit Australië, India, Schotland en Ierland krijgt ze signalen; in Dublin geldt al een bouwstop.
‘Dit is een planetaire kwestie’, zegt Brockovich, vermoeid maar niet verslagen. Met haar zes kleinkinderen in het achterhoofd wil ze niet staken: ze weet hoe het voelt om een reus te bevechten en te winnen. Alleen kan ze het deze keer niet alleen.
