De Hektoria-gletsjer in Antarctica is relatief klein, maar in 2023 verdween binnen twee maanden de helft ervan. Dit is veel sneller dan wat we normaal gesproken zien bij het smelten van gletsjers. (Bron: De Volkskrant)
Een studie in het vakblad Nature Geoscience beschrijft waarom dit zo plotseling kon gebeuren: het uiteinde van de gletsjer begon opeens te drijven, waardoor er scheuren kwamen aan de boven- en de onderkant van het ijs. Door die scheuren brak het uiteinde van de gletsjer in enorme stukken.
Als eenzelfde soort proces zich herhaalt aan de westkant van Antarctica, kunnen veel grotere gletsjers binnen enkele weken verdwijnen. Als alle gletsjers daar afkalven, kan de zeespiegel in Nederland tot 5 meter stijgen.
‘Toen we begin 2024 over Hektoria vlogen, kon ik de enorme omvang van het gebied dat was ingestort nauwelijks geloven’, zegt Naomi Ochwat, hoofdauteur van de studie, in een persverklaring.
Op basis van satellietbeelden zagen de wetenschappers dat het instorten van de gletsjer inderdaad in heel korte tijd plaatsvond. Daarnaast concludeerden ze dat de omstandigheden bij de Hektoria-gletsjer niet uniek zijn. Als vergelijkbare gletsjers op Antarctica ook sneller dan gedacht instabiel kunnen worden, zal het afkalven ervan veel sneller plaatsvinden dan eerder voorspeld in de klimaatmodellen. Dit kan betekenen dat de zeespiegel eerder en sneller stijgt dan verwacht.
‘Dit is opnieuw een teken aan de wand dat het niet goed gaat met Antarctica, en dat we niet verbaasd moeten zijn als het op een gegeven moment echt heel snel gaat’, zegt Willem Jan van de Berg van de Universiteit Utrecht, expert op het gebied van de ijskappen. ‘Zeker is: hoe warmer we het maken, hoe sneller het zal gaan. Het exacte proces waarmee dat gebeurt is ingewikkeld, zo blijkt ook weer uit dit onderzoek. Maar de gemene deler is eenvoudig: al dit soort processen beginnen ermee dat de gletsjers dunner worden. Anders was zoiets als dit überhaupt niet mogelijk.’
De onderzoekers adviseren om de samenstelling van de gesteenten waarop de gletsjers rusten in kaart te brengen om zo beter in te schatten welke gletsjers net zo snel kunnen instorten als de Hektoria-gletsjer. Ook moet dit soort terugtrekking van gletsjers meegenomen worden in de modellen om de afbraak van de Antarctische ijskap te voorspellen.
‘Dát zoiets gaat gebeuren, daarvan zijn we steeds meer overtuigd, maar het is nog onduidelijk hoe lang het precies duurt’, zegt Van de Berg. ‘Daarom zijn dit soort onderzoeken belangrijk. Hiermee kunnen we een betere schatting maken voor wat ons de komende eeuw te wachten staat.’
Bron:
