Na een campagne die al snel bekendstond als de ‘varkensverkiezing’ begon premier Mette Frederiksen deze maand aan haar derde termijn met een belofte die haar weerga niet kent. Haar beleid moet gelden voor ‘de mensen in Denemarken en de generaties die komen’, maar ook ‘voor de dieren’.
Voor een land dat jaarlijks dertig miljoen biggen produceert tegenover zestigduizend menselijke baby’s, is dat geen kleinigheid.
Het nieuwe regeringsprogramma bevat vergaande maatregelen. Routinematig staarten couperen wordt verboden. Extreme fokpraktijken worden aan banden gelegd. Zeugen en biggen krijgen meer ruimte. Een speciale commissie herstructureert de hele sector, weg van de intensieve exportfabriek, richting een duurzaam model. En voor het eerst in 130 jaar komt er geen minister van Landbouw. In zijn plaats: een minister van Natuur en Dierenwelzijn.
‘We kregen meer dan we vroegen,’ zegt Britta Riis van de Deense dierenbescherming. ‘We hebben varkenshouderij tot een topprioriteit gemaakt en directe, structurele verandering gewonnen.’
De overwinning was niet vanzelfsprekend. Varkens zijn voor Denemarken wat auto’s zijn voor Duitsland. Toch veranderde twee jaar campagnevoeren alles. Dierenwelzijnsorganisaties, milieugroepen en buurtbewoners sloegen de handen ineen. Drie schokkende tv-documentaires, tientallen krantenartikelen en een undercoverboek legden de misstanden bloot. Een burgerinitiatief verzamelde de benodigde vijftigduizend handtekeningen voor een parlementair debat in tweeënzeventig uur, een record.
De gevolgen reiken ver. Bijna een kwart van het Deense landoppervlak dient om veevoer te verbouwen. Giftige pesticiden duiken op in 56 procent van de drinkwaterpunten. ‘De grote vleesbedrijven behandelden ons drinkwater als een privé, ongereguleerd riool,’ zegt Christian Fromberg van Greenpeace Denemarken. De stad Aalborg stapte in februari naar de rechter omdat nitraatwaarden er al decennialang de wettelijke limiet overschrijden. De nitraatnorm gaat nu omlaag van 50 naar 6 milligram per liter.
Drieënvijftig procent van de Denen gaf aan dat dierenwelzijn hun stemkeuze beïnvloedde. Vijfennegentig procent eiste actie voor schoon drinkwater. Gemeenten krijgen het recht om nieuwe megastallen te weigeren.
In Nederland speelt dit debat nauwelijks. De varkenshouderij staat hier wel op de agenda, maar als economisch vraagstuk: stikstofrechten, mestplafonds, exportpositie. Dierenwelzijn als verkiezingsthema is zo goed als afwezig. Terwijl Nederland net als Denemarken kampt met nitraatoverschrijdingen in het grondwater, bleef een vergelijkbare maatschappelijke coalitie uit.
Het land laat zien dat burgers, journalisten en organisaties samen een olietanker kunnen keren. Of die les overwaait naar het zuiden, is een open vraag.
Bron: How campaigners beat industrial farming in Denmark’s ‘pig election’ | Animal welfare | The Guardian
