Een uitzonderlijk warme zeestroom – door wetenschappers de ‘blob’ genoemd – houdt sinds deze zomer stand in het noordwesten en midden van de Stille Oceaan. Tussen juli en september lagen de watertemperaturen in een gebied tien keer zo groot als de Middellandse Zee gemiddeld 0,25°C hoger dan in het recordjaar 2022.
Volgens het Amerikaanse onderzoeksinstituut Berkeley Earth lag de temperatuur in augustus zelfs 2,5°C boven het pre-industriële gemiddelde. ‘Er is duidelijk iets ongebruikelijks aan de hand in de noordelijke Stille Oceaan’, zegt klimaatwetenschapper Zeke Hausfather. Zo’n sprong in temperatuur over zo’n groot gebied is ‘opmerkelijk’ en had volgens zijn modellen minder dan één procent kans om in een willekeurig jaar voor te komen.
De gevolgen zijn wereldwijd voelbaar. In Japan en Zuid-Korea werden recordtemperaturen gemeten, terwijl het warme water voor de kust van Californië extra krachtige onweersbuien veroorzaakte. Ook Europa zou de effecten deze winter kunnen merken. Tegelijk ontwikkelt zich verder naar het zuiden een zwakke La Niña – een natuurlijke afkoeling in de tropische Stille Oceaan – waarvan het samenspel met de warme blob nog onzeker is.
De blob heeft niet alleen invloed op het weer, maar ook het mariene ecosysteem. Tussen 2014 en 2016 lag er al eens een blob langs de Amerikaanse westkust, met temperaturen tot 3°C boven normaal. Die veroorzaakte destijds giftige algenbloei van ongekende omvang, waardoor commerciële schelpdierenvangst moest worden stilgelegd. Op langere termijn kunnen zulke hittegolven vispopulaties bovendien dwingen om te migreren naar koelere wateren of leiden ze tot massale sterfte onder soorten die de hogere temperaturen niet kunnen verdragen.
Hoewel klimaatverandering mariene hittegolven waarschijnlijker maakt, kunnen de huidige omstandigheden niet alleen door natuurlijke variatie worden verklaard. Een mogelijke andere verklaring ligt in de strengere milieuregels voor de scheepvaart sinds 2020. Door schonere brandstoffen stoten schepen veel minder zwaveldioxide uit – een gas dat schadelijk is voor de gezondheid, maar ook zonlicht weerkaatst. Minder van die verkoelende aerosolen betekent dat de werkelijke opwarming nu zichtbaarder wordt. Ook het schoner worden van de lucht boven China zou bijdragen aan sterkere oceaanopwarming. Daar zorgde het terugdringen van luchtvervuiling onbedoeld voor extra zoninstraling en dus warmere zeeën.
Mariene hittegolven zijn nog een jong onderzoeksgebied. Wetenschappers krijgen steeds meer inzicht in hoe ze ontstaan, maar hun duur, omvang en effecten blijven moeilijk te voorspellen. Onderzoekers proberen modellen te ontwikkelen om zulke extreme opwarming tijdig te signaleren, zodat ecosystemen beter kunnen worden beschermd. Uiteindelijk is echter maar één maatregel echt afdoende: de opwarming van het klimaat beperken.
Bron: The Guardian, BBC
