De parabel van Timmy: een walvis die de mens een spiegel voorhoudt
In een redactioneel commentaar presenteert NRC het verhaal van bultrug Timmy als een parabel over menselijk falen. Het is een goed verhaal. En zoals alle goede parabels eindigt het niet met een antwoord, maar met een vraag: wat betekent het om een dier werkelijk te willen redden?
Timmy, een twaalf meter lange bultrug van twaalfduizend kilo, strandde begin mei in ondiep water bij het Duitse eiland Poel. Langs de kust stonden fans hem toe te juichen in een poging de verzwakte walvis in beweging te krijgen. Experts adviseerden anders: laat hem met rust, palliatieve zorg is het meest humaan. Twee Duitse multimiljonairs dachten daar anders over en financierden een reddingsoperatie van anderhalf miljoen euro. Timmy werd begeleid richting open zee. De vrijlating verliep niet volgens protocol. De zender haperde.Timmy verdween van de radar en is waarschijnlijk dood.
Het antwoord op de vraag wat het betekent een dier werkelijk te willen redden, ligt dus niet in die operatie. Het ligt in de zee zelf, in het water dat Timmy al zijn leven heeft omsloten en dat steeds minder veilig voor hem was geworden.
Die eerlijkheid is ongemakkelijk. Timmys spijsverteringskanaal bevatte een touw. De Noordzee raakt steeds verder vervuild. Commerciële walvisvaart gaat deze zomer in Noorwegen en IJsland gewoon weer van start. Het zijn de werkelijke omstandigheden van het verhaal, de wereld zoals hij is achter het filmgordijn.
Toch groeit in heel Europa de beweging voor mariene beschermde gebieden. De High Seas Treaty, het VN-verdrag voor bescherming van de volle zee, wacht op ratificatie door voldoende landen. Milieuorganisaties voeren al jaren campagne voor een einde aan industriële overbevissing. Het zijn trage processen, maar het zijn de processen die ertoe doen.
De multimiljonairs speelden in de parabel de rol van de mens die denkt dat geld en goede bedoelingen volstaan. Ze wilden de Jesse zijn uit Free Willy, de held die het dier redt en daarna als bevrijder door het leven gaat. Timmy kreeg een troetelnaam.
‘Het ging de redders niet om de walvis als soort, maar om de relatie tussen henzelf en één doodziek dier’, schrijft NRC. Die observatie raakt de kern van de parabel. Want ondertussen leven de familieleden van Timmy in zeeën die leger en vervuilder worden, zonder dat daar anderhalf miljoen euro naartoe gaat.
De held heeft gefaald, zoals helden in parabels vaker falen. De zee is geen decor voor menselijke heldendaden. Ze is een levend systeem dat ons, als we niet oppassen, zal overleven.
Wie Timmy echt had willen eren, had het geld gegeven aan de stille werkers: de onderzoekers die walvispopulaties monitoren, de juristen die procederen tegen illegale visserij, de lobbyisten die in Brussel pleiten voor uitbreiding van mariene reservaten. Dat is geen heldendaad. Maar het is wel wat werkt.
