Als de burger wordt ingezet in de strijd tegen invasieve insecten, vallen er vaak meer slachtoffers dan gewenst. Niet onder de exoten, maar onder inheemse soorten. Alarmerende nieuwberichten over monsterwespen, jeukrupsen en vraatzuchtige kevers zetten volgens Trouw aan tot actie — maar vaak de verkeerde.
Neem de Aziatische hoornaar. Door mediaberichten en een publiekscampagne van imkers is dit insect berucht geraakt als bijenverslinder. De roep om mee te helpen met opsporen én de koningin van deze soort doden klonk luid. Maar wie op waarneming.nl kijkt, ziet een ander verhaal: foto's van doodgeslagen inheemse wespensoorten, Europese hoornaars en allerlei andere insectensoorten, allemaal ten onrechte aangemerkt als exoot. Sjoert Fleurke, van de Wespenstichting, vindt dit niet vreemd. ‘De meeste mensen weten het verschil niet eens tussen een bij, een wesp en een zweefvlieg. Dan moet je niet verwachten dat ze een Aziatische hoornaar herkennen’, aldus Fleurke. Het gevolg: een onbedoelde slachting van beschermde en nuttige insecten.
Niet alleen wespen dreigen het slachtoffer te worden. Insectenexpert Jan Wieringa van Naturalis vreest dat een waarschuwing voor de schadelijke Japanse kever kan uitmonden in een nieuwe hetze. Deze kever, die ongemerkt kan meereizen met kampeerders die hun tent niet goed schoonmaken, vormt een bedreiging voor een breed scala aan planten. Zo lijkt de zomersmaragdkever — glanzend groen, onschuldig en inheems — bijvoorbeeld sprekend op het Japanse exemplaar.
Ook de eikenprocessierups leidt tot overijverig ingrijpen. De soort is weliswaar geen exoot, maar de soort wist zich dankzij het veranderende klimaat uit te breiden en komt inmiddels in vrijwel heel Nederland voor. Brandharen die hevige jeuk veroorzaken zijn aanleiding om de soort plaatselijk te bestrijden. Volgens de Vlinderstichting worden onder andere de plakker die ook graag op eiken zit, met enige regelmatig verward met hun harige collega en onnodig weggezogen en verbrand. ‘Voor een bioloog is het verschil duidelijk, maar voor een gemeenteambtenaar of burger vaak niet’, aldus Kars Veling van de Vlinderstichting.
Wat deze drie voorbeelden tonen: goede bedoelingen leiden tot biodiversiteitsverlies als kennis ontbreekt. En dat maakt de roep om burgers als biodiversiteitsbeschermers of plaagbestrijders een risicovolle strategie. Want wie zonder kennis slaat, slaat vaker mis dan raak.
