Wetenschappers brengen in kaart hoe smeltende permafrost bergpaden verandert, zodat wandelaars tijdig gewaarschuwd kunnen worden voor instabiele hellingen. Dat onderzoek is hard nodig, want de opwarming die veroorzaakt wordt door het verbranden van olie, kolen en gas laat de bergen letterlijk schuiven.
Eline Rentier, onderzoeker aan de Universiteit van Bergen in Noorwegen, bestudeert de gevolgen van klimaatverandering in berggebieden. Ze vertelde daarover in het radioprogramma Vroege Vogels. Permafrost is grond die minstens twee jaar achtereen bevroren blijft. Alleen de bovenste laag ontdooit ‘s zomers. Die permanent bevroren ondergrond werkt als een soort lijm. Ze houdt rotsmassa’s bijeen. Nu die lijm smelt, kunnen hele rotspartijen naar beneden schuiven. Verschillende wandelpaden zijn daarom al afgesloten.
Ook de boomgrens verschuift. ‘Tijdens de laatste ijstijd lag de boomgrens in veel gebergten wel duizend meter lager dan waar hij nu zit’, vertelt Rentier. Dat betekent een voortdurend verplaatsend leefgebied voor planten en dieren.
Onderzoek koppelt die dynamiek aan het uitsterven van soorten en het migreren van soorten naar andere plekken. Niet elk dier kan even snel meereizen met de opschuivende klimaatzone. Sommige soorten trekken sneller omhoog en verdringen daarmee andere bewoners van de berghelling.
Rentier merkt de veranderingen ook zelf, tijdens haar veldwerk. ‘Ik merk dat er steeds meer teken voorkomen in de bergen, en op steeds hogere breedtegraden, dus niet alleen in Zuid-Noorwegen.’ Ook op grotere hoogte duiken teken vaker op, zowel in Noorwegen als in de Alpen.
De bergen staan er onwrikbaar bij, maar onder de oppervlakte zijn ze in beweging, als een reus die langzaam wakker wordt. Door verbruik van fossiele brandstoffen te verminderen, maken we de wereld veiliger.
