De berichtgeving over alle klimaatrampen kan bij sommige mensen leiden tot actie, terwijl anderen zich erdoor lam laten slaan. Hoe dit precies werkt, onderzocht klimaatangst-onderzoeker Silke van Dijk van Tilburg University samen met vier collega’s. (Trouw, zie eerste commentaar)
Eerdere onderzoeken leverden namelijk een tegenstrijdig beeld op: bij sommige studies ging meer klimaatangst samen met meer milieuvriendelijk gedrag, terwijl andere studies geen verband tussen beide vonden.
De studie van Van Dijk toonde aan mensen met een milde vorm van klimaatangst de meest milieuvriendelijke keuzes maken. Als mensen helemaal geen klimaatangst ervaren of juist heel erg angstig zijn, neemt milieuvriendelijk gedrag af.
Klimaatangst is een reactie op een reële dreiging, zegt Van Dijk. Deze angst hoeft niet slecht te zijn als het ervoor zorgt dat mensen ervoor kiezen om minder verre vakanties te maken, minder vlees te eten, en minder vaak de verwarming aan te doen. Als de angst omslaat in klimaatverlamming, ofwel eco-paralyses, wordt deze een belemmering. Mensen voelen zich dan machteloos, hulpeloos en moedeloos. Daardoor kunnen ze denken dat hun eigen gedrag geen verschil meer maakt. ‘Wie met zulke gevoelens worstelt, kan denken: we zijn toch al gedoemd’, legt Van Dijk uit.
De reden waarom klimaatangst bij sommige mensen heel ernstig is en bij anderen alleen tot een gezonde bezorgdheid leidt, is volgens Van Dijk niet eenduidig te verklaren. Dat komt vooral doordat het een relatief nieuw fenomeen is. Ook is nog niet helemaal duidelijk waar de grens tussen bezorgdheid over het klimaat en klimaatangst ligt. ‘Er is zelfs discussie over de vraag of klimaatangst in de DSM-5, het handboek voor psychische stoornissen, moet worden opgenomen’, zegt ze.
Als klimaatangst een psychische stoornis is, praten we over een situatie waarin mensen er dagelijks last van hebben en bijvoorbeeld nachtmerries krijgen. Factoren die hier een rol bij kunnen spelen zijn hoe ‘echt’ de klimaatcrisis voor iemand voelt, hoe verbonden iemand zich voelt met de natuur en hoe bang diegene is om zelf door de gevolgen van klimaatverandering te worden getroffen.
Mogelijk zijn ook bepaalde groepen gevoeliger voor klimaatangst, zoals jongeren, omdat zij de gevolgen van klimaatverandering sterker zullen ervaren, of ouders, die zich zorgen maken over de wereld waarin hun kinderen moeten opgroeien. Volgens Van Dijk is echter meer onderzoek nodig om vast te stellen welke groepen daadwerkelijk kwetsbaarder zijn voor klimaatangst.
Ook kunnen het nieuws en sociale media een rol spelen. De stroom aan negatieve berichten over het klimaat kan de angst van mensen met ernstige klimaatangst verder aanwakkeren, zegt Van Dijk. Daarom wil ze verder onderzoek doen naar de invloed van zowel negatieve als positieve berichtgeving op klimaatangst.
