Wanneer een roofvogel uit een ecosysteem verdwijnt, is er meer dan één diersoort weg. De voedselrelaties waarin die roofvogel een rol speelde, verdwijnen ook. Daardoor kan het verdwijnen van één soort uit het voedselweb leiden tot een veel groter afname van de totale hoeveelheid voedselrelaties dan je op basis van de aantallen zou verwachten.
Deze conclusie blijkt uit een analyse van 318 voedselwebben in zeeën, meren, rivieren en bodems door onderzoekers van de University of Waikato, Nieuw Zeeland. Een voedselweb is een complex netwerk van voedselrelaties in een ecosysteem waarin energie en voedingsstoffen via meerdere voedselketens worden doorgegeven.
Voedselwebben blijken niet lineair mee te groeien met biodiversiteit. Als een voedselweb meer soorten bevat, is het aantal relaties tussen tussen prooi en roofdier enorm veel groter dan je zou verwachten als er een lineair verband zou zijn. Volgens de analyse van de onderzoekers bevatten de meest soortenrijke voedselwebben tientallen keren meer prooi-roofdier relaties dan systemen met weinig soorten. Elke extra soort draagt dus niet alleen bij aan het aantal soorten, maar vergroot ook het aantal verbindingen tussen alle organismen in het voedselweb.
Andersom geldt dit dus ook. Als een soort verdwijnt, verdwijnen er veel meer interacties. In soortenrijke systemen kan het verdwijnen van één soort relatief veel interacties uit het netwerk verwijderen. De onderzoekers schatten daarom dat het halveren van de biodiversiteit kan leiden tot een verlies aan prooi-roofdier interacties dat veel groter is dan de helft. In sommige modelscenario’s kon het verlies wel vier keer zo groot worden.
De eerste reden voor het verschil in effect tussen soortenrijke en soortenarme systemen ligt in de manier waarop roofdieren hun prooien verdelen. In een systeem met weinig soorten jagen veel roofdieren op dezelfde prooien. Als een van deze roofdieren verdwijnt, is het effect beperkt. In een soortenrijk systeem ontstaat vaak specialisatie: verschillende roofdieren jagen op verschillende prooien. Hierdoor wordt het netwerk van voedselrelaties veel groter dan je zou verwachten als je alleen naar de toename van het aantal soorten zou kijken.
Daarnaast kent een soortenrijk systeem meerdere niveaus in de voedselketen, van planten tot toppredatoren. In een gelaagd systeem worden kleine roofdieren weer opgegeten door grotere roofdieren. Daardoor neemt het aantal interacties nog sterker toe. In rivieren en meren blijkt vooral de specialisatie tussen roofdieren een grote rol te spelen, terwijl het in zeeën en bodems vooral gaat om de aanwezigheid van verschillende lagen.
De belangrijkste les uit dit onderzoek is dat biodiversiteit veel meer is dan alleen het aantal soorten dat ergens leeft. Een ecosysteem bestaat uit een complex netwerk van relaties, en zo’n netwerk stort sneller in dan op basis van soortenverlies zou worden verwacht.
Bron: Scientias
