‘Het IPCC van de biodiversiteit’, zo omschrijft De Correspondent IPBES. Dit ‘Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services’ bundelt, net als het klimaatpanel wereldwijd wetenschappelijk onderzoek, maar dan over de staat van de natuur.
Vandaag verscheen het nieuwste IPBES-rapport, ditmaal schreef het VN-orgaan over bedrijven en biodiversiteit: een thema dat steeds nadrukkelijker op de politieke en economische agenda staat, maar waarvan de consequenties zelden zo scherp zijn benoemd als vandaag.
Op de twaalfde plenaire vergadering van IPBES in Manchester bespraken vertegenwoordigers van 153 landen vandaag zin voor zin de zogeheten Summary for Policymakers: een beknopte samenvatting van een veelomvattend wetenschappelijk rapport. Zo’n samenvatting is politiek gewichtig. Landen die haar ondertekenen, erkennen niet alleen de analyse, maar ook de urgentie van het probleem, dat biodiversiteitsverlies een directe bedreiging vormt voor voedselzekerheid, economische stabiliteit en maatschappelijke veerkracht.
Bedrijven spelen daarin een dubbelrol. Vrijwel elke economische sector is afhankelijk van gezonde ecosystemen. Landbouw en visserij natuurlijk, maar ook bouw, chemie en financiën. Juist diezelfde sectoren jagen biodiversiteitsverlies aan.
De kern van het rapport draait om drie vragen: hoe zijn bedrijven afhankelijk van biodiversiteit, hoe tasten zij die aan, en hoe kan die relatie worden gemeten en bijgestuurd?
IPBES laat zien dat er inmiddels meetinstrumenten bestaan om natuurschade en -afhankelijkheid inzichtelijk te maken, maar dat ze versnipperd worden toegepast en zelden verplicht zijn. Zonder duidelijke standaarden en regelgeving blijven biodiversiteitsdoelen volgens de auteurs vrijblijvend.
Opvallend is ook wie het rapport schreef. Naast ecologen en beleidswetenschappers werkten vertegenwoordigers uit industrie en financiële sector mee. Die samenwerking leverde vooral handelingsperspectieven op: geen pleidooi voor het afschaffen van hele bedrijfstakken, maar voor fundamentele veranderingen in hoe winst, risico en waarde worden gedefinieerd.
Het IPBES-rapport vertoont duidelijke parallellen met een eerder dit jaar verschenen analyse van de Britse inlichtingendienst, die biodiversiteitsverlies en klimaatverandering bestempelde als nationale veiligheidsrisico’s.
Beide rapporten benadrukken systeemrisico’s en economische ontwrichting. Een verschil is de invalshoek: waar de Britse analyse vooral waarschuwt voor geopolitieke instabiliteit, richt IPBES zich expliciet op de rol en verantwoordelijkheid van bedrijven en op de vraag hoe overheden dat kunnen afdwingen.
Of, zoals De Correspondent het treffend samenvat: ‘misschien is elke bedrijfsactiviteit uiteindelijk verenigbaar met biodiversiteitsherstel, maar alleen als de spelregels fundamenteel veranderen.’
